Pusat Pembangunan Pondok Berhad

Pondok Studies Development Centre

Archive for the ‘Tokoh Ulama’’ Category

Tokoh Ulama’ terutama yang terlibat dengan pondok

Muallim Abdul Wahid Sungai Udang, Ulama’ Melaka Tersohor

Posted by epondok di Mei 18, 2022

Mohd Fadli Ghani
DI KALANGAN ulama Melaka, tidak ramai yang menjadi tuan guru pondok seperti mana di Kelantan atau Kedah. Hanya beberapa kerat sahaja ulama pondok di negeri Hang Tuah ini yang membuka pondok antaranya ialah Tuan Guru Ahmad Kasim, Tuan Guru Mohd Zain Abdul Rahman, Mufti Jalil Hassan dan Tuan Guru Abdul Wahid Sungai Udang.Di kalangan ulama selepas merdeka, hanya Haji Wahid Sungai Udang atau Muallim Haji Wahid sahaja yang terkenal terutama kerana Madrasah an-Nuriah yang diasaskannya adalah institusi pendidikan Islam terpenting di Melaka sehingga hari ini. Nama sebenar beliau ialah Abdul Wahid bin Othman bin Ningkal dan berketurunan Kerinci, Sumatera. Datuknya berhijrah dari Kerinci ke Melaka pada akhir abad ke-19. Ibunya bernama Siti binti Haji Yusof. Beliau dilahirkan di Kampung Paya Rumput, Rumbia, Melaka pada 1910.Beliau mula dihantar belajar di Sekolah Melayu Tangga Batu sehinga lulus Darjah Lima. Ketika berusia 14 tahun, beliau belajar agama di Palembang, Sumatera di bawah bimbingan Tuan Guru Haji Sultan. Setahun kemudian, beliau kembali ke Melaka dan memasuki Pondok Paya Rumput dan berguru dengan Tuan Guru Haji Mohd Zain Abdul Rahman.Selepas itu beliau memasuki Pondok Khairiyah, Batu Tujuh, Air Molek di bawah Tuan Guru Haji Abdul Majid. Dua tahun kemudian beliau berguru pula dengan bapa saudaranya, Tuan Guru Haji Ahmad Kassim sehingga 1931. Setelah itu, beliau mula berkelana ke Kelantan dan sempat berguru dengan ulama-ulama yang terkenal seperti Tok Kenali, Tuan Guru Ahmad Manan Tok Hakim, Mufti Haji Wan Musa Tuan Tabal, Tuan Guru Haji Ali Salahuddin Pulau Pisang, Tuan Guru Haji Yaakub Legor, Mufti Haji Ahmad Maher, Tuan Guru Haji Omar Nuruddin Sungai Keladi, Mufti Haji Mohd Noor Ibrahim, Tuan Guru Haji Said Kangkung dan Tuan Guru Haji Abdullah Tahir Bunut Payung.Pengembaraan ilmu di beberapa pondok di Kelantan berakhir pada 1940. Antara rakan-rakan seperguruan beliau di Kelantan ialah Tuan Guru Haji Yahya Junid (bekas ahli Majlis Syura Ulama PAS), Tuan Guru Haji Hussein Rahimi (bekas Ketua Dewan Ulama PAS Pusat), Tuan Guru Haji Ghazali Pulau Chondong (bekas Ketua Dewan Ulama PAS Kelantan), Tuan Guru Haji Othman Yunus (bekas Pesuruhjaya PAS Kedah), Tuan Guru Haji Nik Mat Alim (ayahanda Mursyidul Am PAS) dan Tuan Guru Haji Awang Muhammad Rusila (ayahanda Presiden PAS).

Ketika berada di Pondok Bunut Payung, keilmuan beliau sudah diakui sehingga dilantik menjadi guru pembantu bersama Tuan Guru Haji Othman al-Yunusi dan Tuan Guru Haji Hussein Rahimi.

Selepas menamatkan pengajian pada 1940, beliau kembali berkhidmat di Melaka. Pada 8 Rejab 1358 (12 Ogos 1940), Muallim Haji Wahid telah mendirikan pondoknya sendiri iaitu Madrasah an-Nuriah ad-Diniah di Paya Rumput, Melaka.

Pondok ini telah mendapat sambutan hebat pada 1950-an di mana terdapat hampir 100 buah pondok dengan lebih 350 orang pelajar. Pada 1962, madrasah ini telah mendirikan asrama untuk anak yatim lelaki di Sungai Udang, manakala anak yatim perempuan kekal di Paya Rumput.

Muallim Haji Wahid mengajarkan ilmu fiqh, tasawuf, nahu, saraf, tauhid, tafsir dan hadis di kedua-dua asrama ini. Pada 1971, sistem pengajian akademik diperkenalkan di madrasah ini di sebelah pagi, manakala pengajian pondok pada sebelah petang dan mendapat bantuan Majlis Agama Islam Melaka.

Muallim Haji Abdul Wahid juga terkenal kerana kehidupan sufinya. Beliau dikenali kerana warak, tawaduk dan qanaah sehingga dianggap sebagai wali Allah. Beliau mengamalkan wirid Tariqat Ahmadiyah yang diterima dari gurunya, Mufti Haji Wan Musa di Kelantan.

Antara peristiwa berhubung karamahnya yang diceritakan anak muridnya adalah tindakan beliau mengisi air dalam tangki minyak kereta setelah kehabisan minyak ketika keluar berdakwah.

Beliau juga suka mengembara dan telah melawat beberapa negeri seperti Arab Saudi, Indonesia, Mesir, Turki, Iraq, Kuwait dan India. Dalam kesibukan berdakwah, beliau sempat menghasilkan beberapa buah tulisan seperti Kitab al-Islam, Risalah Ilmu Falak dan risalah-risalah kecil yang melebihi 10 judul.

Selain mejadi seorang tok guru di pondoknya, Muallim Haji Wahid juga tidak ketinggalan dalam menggerakkan usaha dakwah dan politik. Pada peringkat awal, Muallim Haji Wahid menyertai Umno kerana menentang Malaya Union dan aktif dalam Bahagian Agama Umno Melaka sejak 1946.

Beliau kemudian menyertai All-Malayan Islamic Missionary atau Jam�iyah Dakwatul Islamiyah Malaya cawangan Melaka dan menjadi salah seorang jawatankuasanya. Muallim Haji Wahid pernah mewakili jam�iyah ini ke Persidangan Alim Ulama Se-Malaya di Muar pada 21-22 Februari 1950. Persidangan itu merupakan tapak kepada penubuhan PAS pada 23 Ogos 1951.

Menyedari kewajipan berjuang untuk menegakkan agama Allah, Muallim Haji Wahid telah menyertai PAS pada 1956 dan merupakan antara pengasas PAS Melaka. Walaupun tidak pernah menjadi Pesuruhjaya PAS Melaka, tetapi beliau diberikan peranan besar dalam Dewan Ulama PAS Melaka sesuai dengan keilmuan beliau. Muallim Haji Wahid turut memberikan sumbangan kepada Dewan Ulama PAS Pusat sebelum dilantik sebagai Ketua Dewan Ulama PAS Melaka sejak tahun 1960-an hingga 1987. Boleh dikatakan beliaulah tulang belakang kepada Dewan Ulama PAS Melaka dan Madrasah an-Nuriah pula menjadi pusat kegiatan PAS yang penting ketika itu.

Ketika PAS mengadakan Mesyuarat Agung Tahunan di Melaka pada 1962, Muallim Haji Wahid merupakan tenaga utama dalam menjayakan muktamar ini.

Setelah lebih 40 tahun menjadi khadam kepada perjuangan agama dan pendidikan anak bangsanya, ulama yang berkebolehan dalam ilmu falak ini telah pulang ke rahmatullah pada 3 Oktober 1991 bersamaan 14 Rabiul Awwal 1411 dalam usia 81 tahun. Beliau dikebumikan di Solok Duku, Masjid Tanah.

Allahyarham telah meninggalkan waris perjuangan iaitu anaknya, Ustaz Jalaluddin Abdul Wahid, bekas Pesuruhjaya PAS Melaka merangkap bekas Ketua Dewan Ulama PAS Melaka serta anak saudaranya, Ustaz Zulkifli Ismail, Ketua Dewan Ulama PAS Melaka kini.

Antara murid beliau yang terkenal ialah Ustaz Abdul Ghani Abdul Rahman, bekas Ahli Jawatankuasa PAS Pusat yang kini menjadi Pesuruhjaya PAS Melaka dan Tuan Guru Haji Yaakub Solok Duku. – tajdid _

Posted in Tokoh Ulama' | 17 Comments »

Haji Wan Musa Tuan Tabal pernah mengundang perdebatan hebat

Posted by epondok di Mei 16, 2022

Oleh Wan Mohd. Shaghir Abdullah

TUAN TABAL dan dua orang anak beliau telah diperkenalkan sebelum ini. Artikel ini pula akan memperkenalkan mengenai anak beliau yang bernama Haji Wan Musa bin Tuan Tabal, iaitu salah seorang Mufti Kelantan yang pernah mengundang perdebatan khilafiyah antara beliau dengan beberapa orang ulama para sahabat yang seperguruannya dan ulama-ulama lainnya.

Riwayat Mufti Haji Wan Musa pernah ditulis oleh Nik Abdul Aziz bin Haji Nik Hasan dalam buku Sejarah Perkembangan Ulama Kelantan (cetakan pertama, Pustaka Aman Press, Kota Bharu, Kelantan, 1977), juga oleh Ismail Awang yang dimuat dalam majalah Pengasuh dan kemudian dimuat dalam buku, Tokoh-Tokoh Ulama Semenanjung Melayu (1). Juga ditulis oleh beberapa orang lainnya.

Oleh sebab riwayat Mufti Haji Wan Musa sudah agak banyak ditulis sebelum ini, maka dalam artikel ini saya utamakan membahas sepucuk surat yang dikirim oleh Haji Wan Musa dari Kota Bharu, Kelantan kepada gurunya Syeikh Ahmad al-Fathani di Mekah. Surat bertarikh 16 Rejab 1322H/25 September 1904M. Oleh yang demikian, banyak perkara yang tidak dibicarakan dalam tulisan-tulisan yang terdahulu terdapat dalam artikel ini.

Berdasarkan tahun kelahiran Haji Wan Musa 1291H/1874M, dapatlah dipastikan bahawa beliau adalah abang pada Haji Wan Abdullah yang lahir 1293H/1877M (riwayatnya dimuat dalam Bahagian Agama, Utusan Malaysia, 30 Oktober 2006). Haji Wan Musa pula adalah adik pada Mufti Haji Muhammad yang lahir 5 Rejab 1287H/1 Oktober 1870M. Haji Wan Musa meninggal dunia pada hari Sabtu, 24 Zulkaedah 1357H/14 Januari 1939M. Para guru ketiga-tiga putera Tuan Tabal yang tersebut adalah sama, iaitu dimulai dari pendidikan asas oleh Tuan Tabal sendiri, kemudian mereka melanjutkan pelajaran di Mekah. Guru mereka ketika di Mekah yang paling berkesan ialah Syeikh Wan Ahmad bin Muhammad Zain al-Fathani yang masih ada hubungan kekeluargaan dengan mereka.

BAHASAN SURAT

Surat Haji Wan Musa tarikh 16 Rejab 1322H/25 September 1904M, beliau menggunakan hampir semua gelaran kebesaran Syeikh Ahmad al-Fathani yang pernah diberikan oleh para ulama lainnya. Haji Wan Musa menulis: “Alhamdulillah wahdah, bahawa ditaslimkan ke bawah Hadhrat Sa’adah wa Qudwah al-Ulama’ al-‘Amilin wa ‘Umdah al-Atqiya’ al-Kamilin Fakhr al-A’yan wa Bahjah az-Zaman wa Qurrah ‘Ain al-Ikhwan al-Ghani bi Kamalih ‘an al-Ishtinab lima hawah min ‘Ulwu al-Janab Uztazuna al-‘Allamah wa Mulazuna al-Fahamah, kakanda Wan Ahmad bin al-Mukarram al-Haji Wan Muhammad Zain al-Fathani yang di Mekah al-Musyarrafah pada Syu’ib ‘Ali …” Semua gelaran yang ditulis dalam bahasa Arab tidak saya terjemah, kerana telah saya kupas dalam buku judul Syeikh Ahmad Al-Fathani Pemikir Agung Melayu dan Islam, jilid 1.

Haji Wan Musa menggunakan perkataan ‘kakanda’ untuk ganti nama Syeikh Ahmad al-Fathani, lazimnya panggilan daripada seorang murid kepada guru ialah perkataan ‘ayahanda’. Panggilan ‘kakanda’ yang digunakan tidak salah kerana masih ada hubungan kekeluargaan antara Haji Wan Musa dengan Syeikh Ahmad al-Fathani yang status persaudaraan boleh dipanggil `berpupu-puan.’ Dalam kekeluargaan, Tuan Tabal adalah pangkat ayah saudara Syeikh Ahmad al-Fathani antara dua atau tiga pupu. Lebih dekat lagi kerana Hajah Wan Kaltsum, ibu Haji Wan Musa, adalah kakak Syeikh Wan Ali Kutan. Isteri Syeikh Wan Ali Kutan bernama Hajah Wan Aisyah.

Beliau adalah adik beradik dengan Hajah Wan Cik ibu Syeikh Ahmad al-Fathani. Di antara anak Syeikh Wan Ali Kutan dan Hajah Wan Aisyah, ialah Haji Wan Abdur Rahman, Hajah Wan Fatimah, dan lain-lain bererti saudara sepupu Haji Wan Musa dari pihak ibu Haji Wan Musa kakak Syeikh Wan Ali Kutan. Haji Wan Abdur Rahman dan Hajah Wan Fatimah juga saudara sepupu Syeikh Ahmad al-Fathani dari pihak ibu sama ibu adik-beradik. Sekiranya tidak melalui jalan perkahwinan atau jalan yang disebutkan ini, Syeikh Wan Ali Kutan dan kakaknya Wan Kaltsum adalah pangkat ayah dan ibu saudara Syeikh Ahmad al-Fathani.

Oleh sebab itulah maka dalam surat Haji Wan Musa menggunakan perkataan ‘kakanda’ untuk diri Syeikh Ahmad al-Fathani, tidak menggunakan perkataan ‘ayahanda’, walau pun beliau seorang murid. Dan beliau menyebut dirinya ‘adinda’, tidak perkataan ‘anakanda’.

Setelah kalimat dalam bahasa Arab, Haji Wan Musa mengharapkan doa Syeikh Ahmad al-Fathani untuk keluarga, terutama diri dan anak-anak beliau termasuk dalam perhimpunan ulama, Haji Wan Musa menulis, “… serta adalah upah umrah tiga rial bagi Mek Cik binti Abdus Shamad boleh kakanda tolong menghasil akan dia. Dan ada pun tiga rial, adinda minta kakanda tolong beli kitab al-Fawaid al-Madaniyah atau al-Makkiyah dan adinda taraddud (maksudnya: ragu-ragu, pen) sedikit antara dua nama itu, yang ada menyebutkan Ishthilah at-Tuhfah, dan lainnya. Dan minta kekanda tolong beli kitab Mushthalah al-Hadits satu, dan Ushul Fiqh satu yang kecil-kecil, mana-mana yang elok pada hadrat kekanda. Dan kitab Nashaih ad-Diniyah satu.

“Maka jika tidak cukup rial itu, maka kekanda suruh Ahmad anak Haji Muhammad Manan beri dahulu. Kemudian boleh adinda bayar kepadanya di Jawi. Maka boleh kekanda terima ambil rial yang tersebut itu bersama-sama dengan surat ini di dalam bungkus rial yang adinda kirim kepada Ahmad ibnu Haji Muhammad Manan.”

Dalam petikan di atas dapat diketahui ada adik beradik Haji Wan Musa yang perempuan, ialah Mek Cik binti Abdus Shamad. Belum begitu pasti apakah Mek Cik binti Abdus Shamad itu sama ada kakak ataupun adik Haji Wan Musa, dalam dugaan saya kemungkinan adalah kakak.

Dalam kalimat-kalimat di atas dapat dibuktikan bahawa Haji Wan Musa seorang yang sangat gemar kepada pelbagai jenis kitab ilmu pengetahuan. Ada orang meriwayatkan bahawa Haji Wan Musa selalu menyisihkan wangnya untuk menambah jumlah kitab yang dimilikinya. Setiap kitab yang dibeli pasti dibaca, bukan hanya disimpan atau dijadikan perhiasan saja.

Pada konteks di atas dipastikan bahawa Ahmad ibnu Haji Muhammad Manan adalah sebagai utusan Haji Wan Musa kepada Syeikh Ahmad al-Fathani. Haji Ahmad bin Haji Muhammad Manan (lahir 1301H/1884M, wafat 1357H /1938M) termasuk murid Syeikh Ahmad al-Fathani dan selanjutnya juga menjadi murid Haji Wan Musa. Haji Ahmad bin Haji Muhammad Manan termasuk dalam golongan ulama besar yang terkenal di Kelantan.

Perkembangan khilafiyah di Kelantan selalu dilibatkan orang kepada Mufti Haji Wan Musa. Barangkali polemik Haji Wan Musa yang paling awal ialah antara beliau dengan Imam Haji Wan Daud. Transliterasi surat tentang itu selengkapnya sebagai berikut: “Dan lagi adinda maklum kepada hadrat kakanda, adalah adinda berkhilaf sedikit dengan Imam Haji Wan Daud pada bicara suatu masalah. Maka jadi munazharahlah adinda dengan dia, pada malam Selasa 10 Rabiulawal. Maka tiadalah adinda boleh ketahui siapa yang benarnya, kerana tiada hakim yang boleh memutuskan perbalahan itu. Maka adinda harap hadrat kakanda tolong menyatakan kepada adinda, adakah betul faham adinda itu atau ia yang betul?

Supaya adinda pakai kemudian hari pula. Maka masalah yang jadi perbalahan itu, dan kaifiat balahannya adinda surat pada satu kertas, adinda bubuh bersama-sama dengan surat ini supaya boleh kakanda ketahui daripada awal hingga akhirnya. Tetapi ibaratnya sehabis-habislah tiada eloknya, harapkan kekanda maaf banyak-banyak. Dan jika ada salah adinda pada tempat mana-mananya di dalam surat itu, maka minta kekanda nyata kepada adinda pada tahun hadapan ini supaya boleh adinda ketahui, ’’…Yang dimaksudkan pada kalimat… pada malam Selasa, 10 Rabiulawal … itu ialah pada tahun 1322 H. Tarikh 10 Rabiulawal 1322H jika dijadikan tahun Masihi ialah 24 Mei 1904M.

Semua buku yang membicarakan tentang polemik Haji Wan Musa tidak pernah menyebut peristiwa antara beliau dengan Imam Haji Wan Daud. Demikian juga tentang tarikh dan tahun kejadian, 10 Rabiulawal 1322H/24 Mei 1904M tidak pernah disebut. Semua polemik Mufti Haji Wan Musa dengan beberapa orang ulama hanya disebut mulai berlaku tahun 1916 M (lihat Sejarah Perkembangan Ulama Kelantan, hlm. 120).

Imam Haji Wan Daud yang tersebut juga salah seorang murid Syeikh Ahmad al-Fathani, menurut riwayat selain pernah menjadi Imam Masjid Muhammadi, beliau juga pernah menjadi Mufti Kelantan. Imam Haji Wan Daud meninggal dunia tahun 1326 H/1908 M, lebih kurang empat tahun setelah perselisihan pendapat dengan Haji Wan Musa. Haji Wan Musa dilantik menjadi Mufti Kelantan menggantikan Imam Haji Wan Daud yang tersebut itu.

Sehingga artikel ini saya tulis, saya belum dapat menjejaki masalah-masalah yang menjadi pertikaian pendapat antara Haji Wan Musa dengan Imam Haji Wan Daud yang tersebut dalam surat di atas kerana dalam surat hanya menyebut: “Maka masalah yang jadi perbalahan itu, dan kaifiat balahannya adinda surat pada satu kertas, adinda bubuh bersama-sama dengan surat ini supaya boleh kakanda ketahui daripada awal hingga akhirnya.”

Permasalahan yang dinyatakan “adinda surat pada satu kertas …” yang maksudnya dilampirkan bersama surat tarikh 16 Rejab 1322H/25 September 1904M hingga kini belum dijumpai. Jawapan Syeikh Ahmad al-Fathani mengenai yang tersebut juga belum dijumpai.

KAUM TUA – KAUM MUDA

Pada zaman yang sama dengan Haji Wan Musa di Minangkabau muncul istilah Kaum Tua dan Kaum Muda. Pada pandangan saya, Haji Wan Musa, sukar untuk dituduh sebagai Kaum Muda, kerana banyak perbezaan dengan pemikiran yang dinamakan Kaum Muda di Minangkabau, Jawa dan tempat-tempat lainnya di Indonesia. Sebagai contoh Kaum Muda di Indonesia menolak amalan dalam sesuatu tarekat sedangkan Haji Wan Musa adalah seorang yang sangat berpegang teguh dan beramal dengan Tarekat Ahmadiyah.

Beberapa pegangan hukum fiqh dalam Mazhab Syafie ada yang dipertahankan oleh Haji Wan Musa. Sebaliknya sesetengah peribadi pengikut Kaum Tua hanyalah berpegang dengan longgar dan rapuh. Sebagai contoh tentang hukum zakat fitrah dan wakaf. Haji Wan Musa secara konsekwen tetap berpegang seperti ulama-ulama Syafieyah lainnya, zakat fitrah mestilah segera dibagikan kepada yang berhak menerimanya, tidak boleh digunakan untuk pembangunan walau untuk membina masjid sekali pun. Sesuatu yang dinamakan ‘wakaf’ tidak boleh diperjual belikan walau dengan alasan apa pun juga.

Bagaimanapun saya tidak menafikan bahawa ada beberapa perkara yang lain, nampaknya ada persamaan antara Haji Wan Musa dengan Kaum Muda di Indonesia.

Sebagai contoh tentang melafazkan Ushalli, masalah jilatan anjing, talqin, dan lain-lain. Khusus mengenai yang tersebut ini Haji Wan Musa ditentang oleh hampir keseluruhan ulama Kelantan termasuk Tengku Mahmud Zuhdi bin Tengku Abdur Rahman al-Fathani yang ketika itu sebagai Syeikh al-Islam Selangor. Sanggahan Tengku Mahmud Zuhdi al-Fathani terhadap Haji Wan Musa ditulis dalam kitab Tazkiyatul Anzhar wa Tashfiyatul Afkar (selesai ditulis pada 17 Muharam 1339H/30 September 1920M)

Posted in Tokoh Ulama' | Leave a Comment »

Pengasas Pondok Sungai Durian

Posted by epondok di Februari 27, 2022

Pondok  ini di diasaskan oleh al-Marhum Tuan Guru Haji Abdul Rahman bin Sulaiman. Beliau merupakan anak tempatan Kuala Krai yang dilahirkan di Kampung Guchil Lama pada tahun 1923.

 

Tuan Guru Haji Abdul Rahman adalah seorang tokoh ulama’. Beliau mendapat pendidikan asas dengan mempelajari al-Quran dari ayahnya sendiri iaitu Lebai Haji Sulaiman atau Pak Da Sulaiman. Di samping itu anak ketiga dari sembilan beradik ini memulakan persekolahan peringkat rendah di Sekolah Melayu Sultan Yahya Petra Kuala Krai, beliau terpilih untuk melanjutkan pelajaran di Sultan Idris Training Colleg (SITC), Tanjung Malim. Malangnya pemilihan ini tidak dipersetujui oleh ayahnya kerana mahukan beliau mendalami  ilmu agama di pondok-pondok.

 

 Lantaran itu beliau dihantar ke pondok Paloh Rawa, Machang dan berguru dengan Tuan Guru Haji Abdul Jalal  pada 05 Mac 1938. Di sana beliau mempelajari asas Bahasa Arab  dengan Tuan Guru Haji Husain Abdul Samad (Melaka). Selepas itu beliau berpindah ke Pondok Kerawang, Pulai Chondong di bawah Tuan Guru Haji Ahmad Haji Abdul Kadir. Kemudian menyambung pengajian ke Pondok Kemuning, Machang dengan Tuan Guru Haji Yusuf  Che Tengah. Seterusnya beliau berguru dengan Tuan Guru Haji Muhammad Nor Abdullah di Pondok Buk, Ketereh dan sesudah itu beliau merantau  ke Bukit Mertajam menyambung pengajian dengan Tuan Guru Haji Uthman Jalaluddin di Pondok Manabi’ al-Ulum, Penanti.

 

Pada tahun 1951 al- Marhum telah berangkat ke Tanah Suci Mekah untuk mendalami ilmu-ilmu agama. Di sana beliau belajar di Madrasah Dar al-Ulum al-Diniyyah dan di Masjid al-Haram selama tujuh tahun, di antara guru-guru beliau di Mekah ialah:

 

  1. Syeikh  Muhammad Daud Sulaiman al-Kelantani
  2. Syeikh  Muhammad Mukhtar Abdul Malik Kediri al-Anfunani al –Indunisi.
  3. Syeikh Abdul Qadir Abdul Muttalib al- Mandili al-Indunisi
  4. Syeikh  Mohammad Yasin Isa al-Fadani Makki
  5. Syeikh  Pak Da  Ail Fattani
  6. Syeikh  al-Saiyyid al-Amin al-Kutubi
  7. Syeikh  Hassan Mohamamd al-Masshat

8.   Syeikh  Hassan al-Yamani

9.   Syeikh  Alwi Maliki

10. Syeikh  al-‘Arabi

11. Syeikh   Mohammad Amin

12. Syeikh   Nur Saif

13. Syeikh   Zakaria Bilal.

 

 

Pada tahun 1958 al-Marhum telah kembali ke tanah air. Kemudian mendirikan Madrasah Muhammadiah Pondok Sungai Durian, sebagai satu usaha memberi pendidikan agama kepada masyarakat.

 

Semasa hayatnya beliau pernah dilantik menjadi anggota Ulama’ Majlis Agama Islam Kelantan.Beliau juga merupakan salah seorang ahli jawatankuasa pengasas penubuhan Yayasan pengajian Tinggi Islam Kelantan (YPTIK) Nilam Puri pada tahun 1965.

 

Di samping bertungkus lumus memberi pendidikan kepada anak bangsa, beliau juga aktif dalam berbagai bidang, misalnya dalam bidang politik  dan penulisan.Ini kerana beliau menyedari bahawa tenaga dan ilmu yang ada perlu dicurahkan sebanyak mungkin demi untuk kepentingan agama selaras dengan ilmu yang diperolehi.

 

Di antara hasil tulisan beliau ialah : “ Lawatan ke Timur Tengah” (1966), “ Jadual Dua Kalimah Syahadah” (1968) dan “ Jadual al-Kalam” (1975).

 

Tuan Haji Abdul Rahman berkebolehan mengajar beberapa bidang ilmu, antaranya ilmu fiqh, Tafsir, Hadith, Ilmu Usul (akidah),  ilmu Tasawwuf, Sirah Nabawiyyah, Nahu / Saraf, ilmu Balaghah, Usul Fiqh, Ulum al-Quran, Mustalah al-Hadith, Mantiq, ilmu Fara’id dan ilmu Falak, beliau juga seorang pemidato yang sangat petah berhujjah.

 

Al-Marhum Haji Abdul Rahman meninggal dunia pada malam ahad 20 februari 1988. Semoga Allah mencucuri rahmat ke atas roh beliau.

Posted in Pondok Sungai Durian, Tokoh Ulama' | Leave a Comment »

Pengasas Pondok Lubuk Tapah

Posted by epondok di Februari 19, 2022

BIODATA TUAN GURU HAJI  ABDUL RAHMAN

 

Nama                  :        Haji Abdul Rahman B. Che Wan

                                       ( 1905M – 1989M )

                                       Allahyarham merupakan pengasas Pondok Lubuk  

                                       Tapah pada tahun 1931.

 

Tempat Lahir  :        Kampung Lubuk Tapah , Pasir

                                       Mas , Kelantan .

 

Pendidikan       :

 

Pada peringkat awal beliau menerima pendidikan daripada beberapa orang tuan guru di sekitar negeri Kelantan.Diantara guru-guru beliau ialah:

1-     Haji Muhammad Yusuf  Ahmad ( Tok Kenali )

2-     Haji Wan Ahmad (Tuk Padang Jelapang)

3-     Tuk Ajong Sumatera (anak murid Tok Kenali)

4-     Abang Kub Legor

5-     Haji As’ad Kangkong

 

Beliau menyambung pengajian di Mekah selama 4 tahun bermula dari tahun 1927.Diantara guru-guru beliau disana pula ialah :

1-     Syeikh Othman Jalaluddin Al-Kalantani

2-     Tuan Mukhtar Bogor

3-     Tuk Ahyad Bogor

4-     Tuk Shafie Kedah

5-     Pak Da Ail Fatani

6-     Syeikh Said Al-Yamani

7-     Syeikh Ali Al-Maliki

8-     Syeikh Abbas Al-Maliki

9-     Syeikh Muhammad Al-Fatani     

Keluarga :

Hasil perkahwinan dengan isterinya yang pertama, Hajjah Nik Zainab Bt. Haji Nik Mud, beliau telah dikurniakan tujuh orang anak iaitu :   

 
Anak-anak      :  1 – Hajjah Halimah

                          2 – Haji Abdullah

                          3 – Haji Ahmad

                          4 – Hajjah Aminah

                          5 – Hajjah Aisyah

                          6 – Hajjah Aidah

                          7 – Hajjah Aliyah

 

Manakala dengan isterinya yang kedua, Hajjah Zainab Bt. Mamat beliau dikurniakan tiga orang anak pula iaitu :

 

Anak-anak     :   1 – Haji Abdul Rahim

                          2   Haji Adnan

                          3 – Asyirah

 

Anak Murid :

Hasil bimbingan dan didikan dari beliau telah melahirkan pula ramai ulama pelapis yang kemudiannya mengajarkan ilmu agama dan memberi khidmat kepada masyarakat.Selain dari anaknya sendiri,Tuan Guru Haji Abdullah yang akhirnya menjadi pengganti kepada beliau, antara lain bekas anak-anak murid beliau ialah :

 

1- Haji Daud B. Haji Jambul,Bunut Susu – Bekas Ahli Jemaah Ulama Majlis

    Agama Islam Kelantan.

2- Haji Ibrahim B. Haji Mamat – Guru Pondok Kampung Perah,Slow Machang

3- Haji Yusuf B. Ibrahim – Guru Pondok Kampung Jabo

4- Haji Hussin B. Ibrahim – Bekas Wakil Rakyat DUN Bukit Tuku

5- Haji Hasan B. Haji Che Musa – Bekas Imam masjid Pengkalan Chepa

6- Haji Mohd Baki B. Osman – Bekas Pesuruhjaya PAS Pahang. 

 

Karangan :

Beliau sempat mengarang kitab dan risalah kecil yang telah beberapa kali diulang cetak dan dibaca serta dikuliahkan di merata tempat terutama oleh bekas-bekas anak murid beliau sendiri iaitulah :

 

1. Pedoman Sembahyang Berjemaah – kitab kecil yang membicarakan

    tentang kelebihan,kaifiat dan beberapa masalah yang berkaitan  

    dengan sembahyang berjemaah.

 

2. Kemanisan Sembahyang – terjemahan bacaan didalam sembahyang

 

3. Kelabaan Masa – himpunan wirid lepas sembahyang dan beberapa  

    doa- doa harian.

Posted in Pondok Lubuk Tapah, Tokoh Ulama' | Leave a Comment »

Ketinggian ilmu ulama Syria Sheikh Said Ramadhan al-Buuti

Posted by epondok di November 22, 2021

TUTUR kata dan keperibadian Sheikh Said Ramadhan dikagumi ramai ulama.

“TIDAK tinggal lagi umur bagi aku melainkan beberapa hari yang boleh dikira. Sesungguhnya aku mencium bau syurga dari belakangnya. Jangan lupa wahai saudaraku untuk mendoakan aku.”

Itu pesanan terakhir Sheikh Muhammad Said Ramadhan Al-Bouti, 84, kepada ulama terkenal Yemen, Habib Ali al-Jufri yang menghubungi beliau melalui telefon kira-kira dua minggu sebelum kematiannya akibat serangan nekad pengebom berani mati.

Kejadian itu berlaku sewaktu beliau sedang mengajar anak-anak muridnya di Masjid Eman yang terletak di Damsyik, Syria pada 22 Mac lalu. Serangan tersebut mengakibatkan 42 jemaah terbunuh termasuk beliau.

Ternyata benarlah sabda Rasulullah SAW yang bermaksud: “Hendaklah kamu takuti firasat orang mukmin kerana dia melihat dengan pandangan Allah.”

Keadaan ini menunjukkan seolah-olah Sheikh Said Ramadhan sudah mengetahui ajalnya akan tiba yang semua itu merupakan kurniaan Allah kepada hamba pilihan-Nya.

Apa yang pasti, pemergian Syeikh Said Ramadhan pada malam Jumaat yang mulia dalam keadaan al-Quran didakap di dadanya, ditangisi jutaan umat Islam di seluruh dunia termasuk Malaysia.

Reda terima berita

Bagi Dr. Zulkifli Mohamad Al-Bakri, 44, anak murid kepada Sheikh Said Ramadhan ketika menuntut di Universiti Ulum Islamiyyah di Syria sekitar tahun 1994 hingga 1997, walaupun sedih namun beliau menerima takdir itu dengan reda.

“Secara peribadi saya terkejut mendengar berita pemergian guru kami dalam tragedi tersebut. Tetapi, saya reda. Sheikh meninggal dalam keadaan sangat mulia kerana menegakkan agama Allah iaitu ketika mengajar di masjid.

“Antara keistimewaan Sheikh Said Ramadhan ialah beliau seorang mufaqih Islam. Setiap tutur kata dan pengaruhnya dikagumi dan diambil prihatin oleh ramai ulama dunia Islam. Beliau juga merupakan syeikh mazhab Syafie terkemuka pada tahun 1960-an hingga 1970-an,” ujar Zulkifli yang merupakan seorang pendakwah bebas di Malaysia ketika dihubungi Kosmo!.

KETINGGIAN ilmunya membuatkan Sheikh Said Ramadhan sering diundang untuk menyampaikan syarahan di seluruh dunia.

Tambah Zulkifli, beliau pernah bertanya pada anak Sheikh Said Ramadhan, Dr. Tawfik Ramadhan berkenaan ayahnya. Ia lantas dibalas dengan kata-kata: “Di rumah kami ada sebuah bilik khas yang aku tidak pernah melihat ayahku kecuali dalam tiga keadaan iaitu membaca, menulis dan bersolat (berzikir).”

Ketika di Syria, Zulkifli turut berkesempatan berguru dengan beberapa ulama selain Sheikh Said Ramadhan iaitu Sheikh Dr. Wahbah Zuhayli, Sheikh Abdul Latif Marfour dan Sheikh Abdul Rahman Habbannakah. Menurut beliau, guru-gurunya di Syria terbahagi kepada beberapa kelompok.

“Ada antara mereka bersama kerajaan, menentang kerajaan atau memilih untuk berdiam diri. Bagi saya, pendirian Sheikh Said Ramadhan terhadap isu di Syria wajar dihormati kerana beliau lebih memahami keadaan semasa di sana.

“Ia berbeza dengan Mesir. Apa pun, Sheikh Said Ramadhan di akhir hayatnya bersama dengan perjuangan rakyat,” tegas Zulkifli sambil berharap umat Islam akan berpegang teguh pada pesanan terakhir Sheikh yang meminta mereka bersatu atas kalimah Lailahaillah Muhammadurrasulullah.

Gelaran profesor

Dilahirkan pada tahun 1929 di sebuah perkampungan Ayn Dewar di utara Syria, Sheikh Said Ramadhan merupakan ulama Ahlus Sunah Wal Jamaah (ASWJ) yang bermazhab Syafie terkemuka di negara tersebut.

Beliau berjaya menamatkan pengajian dalam bidang Syariah Islamiah di Universiti Al-Azhar, Mesir pada tahun 1955. Sekitar tahun 1960-an, Sheikh Said Ramadhan pernah menjadi tenaga pengajar sebelum dilantik sebagai Dekan di Fakulti Syariah, Universiti Damascus, Syria.

Beliau kemudian melanjutkan pengajian di peringkat Doktor Falsafah (PhD) dalam jurusan Undang-Undang Islam juga di Universiti Al-Azhar.

Semasa hayatnya, beliau masih bergelar profesor di Universiti Damascus dan bergiat aktif dalam persidangan serta seminar di peringkat antarabangsa. Beliau juga telah menulis tidak kurang daripada 40 buah buku dalam pelbagai bidang termasuk kesusasteraan, falsafah, sosiologi dan keagamaan.

Ketinggian ilmunya terserlah dalam kuliah-kuliah dan ceramah yang disampaikan di serata Syria. Sebagai seorang ahli akademik, beliau juga menganggotai Majlis Tertinggi Akademi Oxford, England dan penyelidik di Royal Society of the Islamic Civilisation yang berpusat di Amman, Jordan. Antara buku beliau yang terkenal adalah kitab Fiqh Sirah yang menjadi rujukan umat Islam di seluruh dunia.

Sementara itu, pelajar jurusan Ijazah Takhassus Qiraat Shoubra di Maahad Qiraat Al-Azhar, Mesir, Haniff Abu Talib, 24, turut melahirkan rasa sedih di atas pemergian Syeikh Said Ramadhan.

“Kita membesar dengan kitab Fiqh Sirahnya. Takziah kepada seluruh umat Islam kerana kehilangan sebuah permata ummah. Beliau merupakan ulama yang telah mengarang banyak kitab dan kebanyakannya menjadi rujukan utama umat Islam,” ungkap Haniff yang turut dipaparkan pada laman sosial Facebook miliknya.

Menurut Haniff, ulama bukanlah maksum dan mereka mempunyai ijtihad sendiri. Tetapi, inilah yang menyebabkan fitnah ke atas Sheikh Said Ramadhan apabila beliau membela rejim Bashar al-Assad.

SALAH satu program wacana ilmiah yang dihadiri Sheikh Said Ramadhan bertempat di Institut Kajian Rantau Asia Barat (IKRAB), Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM), Bangi sewaktu berkunjung ke Malaysia tiga tahun lalu.

Kunjungan ke Malaysia

“Ia berlaku lantaran kejahilan golongan awam terhadap ijtihad seseorang ulama. Apa pun, ingatlah jasa beliau yang telah meninggalkan banyak ilmunya pada kita,” luah anak muda kelahiran Port Dickson, Negeri Sembilan ini.

Pada tahun 2010, Sheikh Said Ramadhan pernah berkunjung ke Malaysia melalui inisiatif yang dianjurkan oleh Persatuan Ulama Malaysia (PUM). Sepanjang berada di Malaysia, beliau sempat menghadiri pelbagai majlis ilmu dan memberi ceramah yang diterjemahkan oleh Zulkifli.

Ini termasuklah mengadakan syarahan perdana di Masjid Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah, Shah Alam, Selangor, Wacana Ilmiah: Islamic & Extremism di Institut Kajian Rantau Asia Barat (Ikrab), Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM), kuliah di Masjid Al-Azhar Kolej Universiti Islam Selangor (KUIS) dan program Aplikasi Fiqh Sirah dalam Realiti Semasa di Institut Kefahaman Islam Malaysia (IKIM).

Dalam pada itu, salah seorang ulama Syria, Sheikh Muhammad Abul Huda al-Yaqoubi berkata, Allah telah mengurniakan pengakhiran hayatnya dengan kebaikan dan kemuliaan syahid.

“Sesungguhnya pemergian beliau adalah satu kehilangan besar buat umat Islam seluruhnya. Beliau merupakan seorang mujaddid dalam pemikiran dan akidah. Beliau adalah seorang alim rabbani yang berjuang membela Islam dan ASWJ berdekad lamanya di mimbar Damsyik dan kuliah syariah,” jelas Sheikh Muhammad Abul Huda.

Beberapa hari sebelum dijemput pulang menghadap Ilahi, Sheikh Said Ramadhan juga pernah berkata: “Setiap apa yang berlaku padaku atau yang menuduhku daripada ijtihadku, maka aku harap ia tidak terlepas daripada ganjaran ijtihad (yang betul mendapat dua ganjaran dan yang tidak mendapat satu ganjaran).”

Jenazah beliau telah disembahyangkan oleh ribuan pengikutnya dan dikebumikan di sebelah makam Salahuddin al-Ayubi yang terletak berdekatan dengan Masjid Ummaiyyah di Damsyik, Syria

Posted in Tokoh Ulama' | Leave a Comment »

Tuan Guru Haji Hussin Rahimi Bunut Payung

Posted by epondok di November 20, 2021

Mohd Fadli Ghani
SALAH seorang ulama PAS yang terkenal pada era 1960-an ialah Tuan Guru Hussin Rahimi, iaitu tuan guru di Madrasah Ahmadiyah, Bunut Payung, Kelantan.Tuan Guru Haji Hussin yang menyertai PAS pada 1954 iaitu sebaik sahaja PAS membuka sayapnya di Kelantan ialah Ketua Dewan Ulamak PAS Pusat sebelum diambil alih oleh Tuan Guru Dato’ Nik Abdul Aziz Nik Mat pada 1968. Ini bermakna Tuan Guru Haji Hussin ialah salah seorang pemimpin kanan PAS ketika itu, selain pernah menjadi wakil rakyat di Kota Bharu sebanyak dua kali iaitu pada 1959 dan 1964.Nama sebenar beliau ialah Hussin Rahimi bin Saman bin Abdul Rahman. Di sebelah bapanya, Tuan Guru Haji Mat Saman merupakan seorang ulama yang terkenal di Pasir Puteh dan pernah belajar di Makkah sebelum Perang Dunia Kedua. Beliau terkenal dengan gelaran Haji Mat Saman Jawi kerana mahir kitab Jawi dan gelaran itu melekat padanya ketika berada di Makkah untuk dilaqabkan dengan nama beliau yang berasal dari Tanah Jawi (Nusantara).

Haji Mat Saman membuka pondok di Tebing Tinggi, Pasir Puteh dan juga di Kok Berangan, Pasir Puteh, Kelantan. Ibunya pula, Hajjah Che Mas atau Halimah binti Haji Sulaiman bin Abdul Ghafur ialah anak kepada seorang ulama, Tuan Guru Haji Sulaiman atau lebih terkenal dengan gelaran Tok Ayah Sulaiman Keramat, pengasas Pondok Pasir Perah, Chetok, Pasir Mas. Tok Ayah Sulaiman berpangkat sepupu dengan Datok Kadok, pahlawan Kelantan yang terbilang itu.

Dengan latar belakang keluarga yang terdiri daripada alim ulama di kedua-dua jurai keturunan, maka tidak hairanlah apabila Tuan Guru Haji Hussin yang dilahirkan di Kampung Tebing Tinggi, Pasir Puteh pada tahun 1919 turut menjadi ulama yang terkenal. Semenjak kecil beliau dididik oleh ayahnya di Pondok Haji Mat Saman, Tebing Tinggi sebelum dihantar berguru dengan Tuan Guru Haji Mat Garam (Haji Ahmad Zainal Abidin) di Pondok Gong Datuk.

berguru dengan anak Tok Kenali

Setelah usianya meningkat remaja, beliau dimasukkan pula ke Pondok Kenali yang membolehkannya berguru dengan anak Tok Kenali, Tuan Guru Haji Mat Bangkok (ayah kepada bekas Adun Lundang, Allahyarham Ustaz Mawardi Ahmad) dan juga Tuan Guru Haji Mat Jebeng, anak saudara Tok Kenali.

Pada tahun 1937, Tuan Guru Haji Hussin berpindah pula ke Pondok Bunut Payung dan berguru dengan Tuan Guru Haji Abdullah Tahir. Di pondok ini beliau mentelaah selama 10 tahun sehingga diterima oleh gurunya untuk menjadi guru pembantu bersama-sama Tuan Guru Haji Othman al-Yunusi (Pesuruhjaya PAS Kedah), Tuan Guru Haji Wahid Sungai Udang (Ketua Ulama PAS Melaka), Tuan Guru Hassan Hilmi (anak Tuan Guru Haji Abdullah Tahir) dan lain-lain.

Ketika berada di Bunut Payung, beliau mengambil kesempatan untuk menadah kitab di Surau Tok Khurasan bersama-sama ulama lain ketika itu antaranya Tuan Guru Haji Nik Mat Alim (ayah Tuan Guru Nik Aziz), Tuan Guru Haji Yaakob Gajah Mati, Tuan Guru Haji Nik Lah Wan Musa dan Tuan Guru Nik Aziz sendiri.

Sepuluh tahun kemudian, Tuan Guru Haji Hussin bertolak ke Makkah dan mendapat sentuhan beberapa orang ulama terkenal termasuk Sheikh Yassin al-Fadani yang terkenal itu.

Berkemungkinan beliau sempat belajar di Madrasah Darul Ulum, Makkah tempat di mana Sheikh Yassin menjadi mudir itu. Beliau berada di Makkah selama empat tahun dan kembali ke Kelantan pada 1951. Oleh kerana ketika di Bunut Payung, beliau telah berkahwin dengan Hajah Che Som, anak Tuan Guru Haji Abdullah Tahir, maka Hussin memilih untuk menjadi guru di Bunut Payung yang lebih besar dan terkenal berbanding pondok ayahnya di Kok Berangan, Wakaf Bunut. Beliau mengajar di Bunut Payung selama 20 tahun iaitu sehingga akhir hayatnya pada 1971.

Di samping menjadi guru di pondok ini, Tuan Guru Haji Hussin turut terlibat bersama iparnya, Tuan Guru Haji Hassan Hilmi dalam menubuhkan Madrasah Sullamiah, Bunut Payung pada 1958 iaitu sebagai sokongan kepada Pondok Bunut Payung. Madrasah ini menggunakan sistem kelas dan pelajarnya boleh menyambung pengajian di Maahad Muhammadi.

Dalam masa yang sama juga, Tuan Guru Haji Hussin cuba menghidupkan semula Jabhah ad-Diiniyah Kelantan yang diasaskan oleh adik-beradik Tuan Guru Haji Abdullah Tahir dan Tuan Guru Haji Mokhtar Ahmad pada 1937 dahulu. Hasilnya, pada 1957, Persatuan Guru-guru Agama Rakyat Kelantan (PEGERAK) telah berjaya ditubuhkan di Bunut Payung selepas satu perjumpaan di Padang Lepai, Kadok.

PEGERAK dipimpin oleh Ustaz Hassan Idris, adik kepada Mufti Sabah, Haji Ahmad Idris. Ketika Jabhah al-Diiniah masih wujud sebelum beliau berangkat ke Makkah, Tuan Guru Haji Hussin merupakan tenaga penting yang membantu mertuanya menggerakkan jabhah tersebut.

Ekoran penyertaan Tuan Guru Haji Abdullah Tahir dalam PAS pada 1954 diikuti oleh Pondok Bunut Payung menjadi tuan rumah Mesyuarat Agung PAS ke-4 pada 1955, maka Tuan Guru Haji Hussin telah sama menyertai perjuangan Islam dalam PAS. Pada 1955, beliau terlibat membantu bapa saudaranya, Tuan Guru Haji Mokhtar Ahmad bertanding mewakili PAS di Pasir Mas. Akhinya pada 1959, beliau sendiri menjadi calon PAS bagi Parlimen Kota Bharu Hulu dan menjadi wakil rakyat selama dua penggal berakhir 1969.

Beliau yang pernah menjadi anggota Jemaah Ulama Majlis Agama Islam Kelantan (MAIK) telah dilantik sebagai Ketua Dewan Ulamak PAS Kelantan, kemudian pada 1962, menjadi Ketua Dewan Ulama PAS Pusat sehingga 1968. Di samping itu juga, Tuan Guru Haji Hussin turut dilantik sebagai ahli Jawatankuasa Agama Kerajaan Kelantan (1959-1969) dan selepas tidak menjadi wakil rakyat, beliau berkhidmat sebagai anggota Suruhanjaya Perkhidmatan Negeri Kelantan (1969-1971).

Sesudah 20 tahun memberikan jasa dalam bidang pendidikan, politik, pentadbiran awam dan agama, akhirnya pada 17 November 1971, Tuan Guru Haji Hussin meninggal dunia di Hospital Besar Kuala Lumpur dalam usia 52 tahun iaitu setelah jatuh sakit selama sebulan.

Antara murid beliau yang terkenal ialah Ustaz Abdul Wahab Yunus, bekas Ketua Pemuda PAS Pusat dan bekas Setiausaha Parlimen Kementerian Kewangan. Menantunya, Ustaz Yahya Othman, bekas Exco Kerajaan Kelantan yang pernah menjadi Murabbi Tarbiyah PAS dan Setiausaha Majlis Syura Ulama PAS adalah antara waris yang meneruskan perjuangan beliau dalam PAS bagi menegakkan daulah Islam.– tajdid_

Posted in Tokoh Ulama' | Leave a Comment »

Tok Selehor suluk dalam kubur

Posted by epondok di September 20, 2021

Oleh MOHD. SHAH CHE AHMAD
Gambar Amin Farij Hasan

Walau berusia lebih 100 tahun, kubur suluk Tok Selehor masih utuh dan dipelihara dengan baik oleh waris Allahyarham.

MEREMANG bulu roma membayangkan gambaran keadaan dalam kubur atau ‘rumah persinggahan’ yang menempatkan jasad bagi orang yang telah meninggal dunia.

Pelbagai kisah mistik dan pengalaman aneh yang pernah diceritakan menambah lagi gambaran seram di fikiran segelintir daripada kita untuk mendekati kawasan tersebut seorang diri.

Namun, tidak kira tinggi mana pangkat atau banyaknya harta seseorang individu semasa di dunia, manusia tidak dapat lari daripada ditempatkan di dalam tanah yang gelap itu sendirian dengan hanya bertemankan cacing dan haiwan tanah lain.

Berbeza dengan bekas tokoh ulama terkemuka tanah air, Allahyarham Abdul Rahman Uthman, anak kelahiran Tumpat, Kelantan itu menjadikan kubur sebagai tempat pilihannya untuk bersendiri.

Biarpun perlu bergelap dan kepanasan di dalam kubur sedalam tujuh kaki, Abdul Rahman yang terkenal dengan gelaran Tok Selehor lebih gemar meluangkan masa dan menyendiri di dalam kubur.

Menurut cicit Tok Selehor, Mohd. Shauki Abd Majid, Tok Selehor pernah menghabiskan masa sehingga 40 hari berturut-turut di dalam kubur buatannya itu tanpa menyalin pakaian atau bertemu sesiapa.

Baginya, dengan menghabiskan masa bertafakur di dalam kubur adalah landasan untuknya mendekatkan diri kepada Pencipta, sekali gus menghilangkan sifat-sifat mazmumah yang lahir dalam dirinya.

“Oleh kerana ketokohan Tok Selehor yang hebat pada masa itu, ramai dalam kalangan masyarakat yang terlalu menyanjungi Allahyarham.

“Sehinggakan setiap kali waktu kuliahnya diadakan, Kampung Selehor yang diberi nama sempena gelarannya itu pasti akan dibanjiri oleh ribuan orang.

“Bukan sahaja penduduk setempat, malah masyarakat negara jiran berhampiran termasuk Patani, Kemboja, Palembang, Jawa dan Siak juga hadir meraikan majlis sehingga ada yang terpaksa memanjat pokok untuk melihat Tok Selehor.

“Jadi, bagi mengelakkan daripada sifat riak dan takbur dengan sanjungan tersebut, Tok Selehor akan masuk untuk bersuluk di dalam kubur buatannya sendiri itu dalam tempoh tertentu,” katanya yang merupakan antara waris Tok Selehor yang masih hidup.

Shauki berkata, kubur itu dibuat bertujuan menghilangkan riak dan memperkukuhkan sifat ikhlas Tok Selehor apabila terlalu disanjungi orang ramai dan mengelakkan daripada terlalu diagung-agungkannya.

Tok Selehor yang merupakan pengasas beberapa pondok pengajian di Kelantan adalah salah seorang daripada lima ulama terkenal di Kelantan pada masa itu termasuk Tok Kenali dan Tok Kemuning.

Masih utuh

Selepas dibina lebih 100 tahun lalu, kubur suluk Tok Selehor masih utuh dan dipelihara dengan baik oleh keturunan beliau.

Kubur tersebut yang pada asalnya hanya berdindingkan tanah dan dibiar terbuka, kini telah diubahsuai dengan dibina sebuah bilik kecil pada tapak kubur suluk Tok Selehor tersebut.

Ia bertujuan mengelakkan daripada tertimbus akibat runtuhan tanah atau pelbagai amalan khurafat yang dilakukan oleh segelintir individu yang kurang pengetahuan agama.

“Sebagai keturunan Tok Selehor, kami bertanggungjawab memastikan peninggalan ulama besar tanah air ini terpelihara atau tidak hilang ditelan zaman.

“Sekeliling tapak kubur suluk ini kini telah dibina sebuah bilik kecil berkunci. Manakala dalam kubur itu pula diletakkan lampu, tangga dan juga dinding mar-mar.

“Ia untuk mengekalkan tapak bersuluk peninggalan Tok Selehor daripada hilang tertimbus dan sebagainya.

“Kubur suluk ini juga dibuka kepada orang ramai yang ingin memuhasabah diri dengan merasai gambaran mati di dalam kubur.

“Bagaimanapun ia terpaksa dipantau dan dikunci bagi mengelakkan perbuatan khurafat dan syirik berlaku,” ujarnya.

Shauki berkata, diceritakan idea membina tempat suluk bermula semasa Tok Selehor menuntut di Mekah. Seorang daripada gurunya pernah bertanya mengenai cita-citanya. Antara jawapan Tok Selehor adalah beliau ingin menjadi penghulu semua orang mati.

Justeru, selepas tamat pengajian dan pulang ke tanah air, Tok Selehor menggali sebuah kubur berhampiran rumahnya untuk dijadikan tempat beliau bersolat dan berkhalwat kepada Allah SWT.

Tambahnya, antara tujuan lain Tok Selehor menggali lubang itu supaya hati menjadi kecut dan sentiasa mengingati mati.

“Inilah antara langkah sebenarnya untuk benar-benar insaf dan mendekatkan diri kepada Allah SWT dengan mengingati mati. Tambahan pula merasai hidup seorang diri di dalam tanah yang panas dan gelap gelita,” jelasnya.

Kawan baik Tok Kenali

Tok Selehor merupakan salah seorang teman rapat kepada Allahyarham Muhammad Yusuf Ahmad atau lebih dikenali sebagai Tok Kenali.

Shauki berkata, mereka juga sering bersama bagi membincangkan masalah agama dan usaha untuk mengembangkan Islam di negara ini.

Sehinggakan katanya, Tok Selehor mendapat gelaran daripada Tok Kenali sebagai ‘Penyair Kita’. Ia disebabkan minat Tok Selehor yang mendalam terhadap seni dan juga sastera.

“Tok Selehor cenderung membaca buku-buku sastera lama berbentuk syair seperti Hikayat Siti Zubaidah, Dandan Setia dan sebagainya. Beliau juga pandai mengalunkan syair tersebut dengan kurniaan suaranya yang merdu.

“Beliau bukan sekadar pandai mendendangkan syair, malah pandai mengarang syair yang digunakan sebagai salah satu medium dakwah untuk menarik perhatian masyarakat,” katanya.

Beliau berkata, sebelum kewafatan wali Allah SWT itu, berlaku petanda aneh yang mengiringi dan menunjukkan pemergian Tok Selehor.

“Pada tahun 1935, seperti biasa Tok Selehor akan pergi memburu kerana itu adalah antara hobi beliau untuk mengisi waktu lapang. Diceritakan, selepas tiga hari pulang daripada berburu rusa, seekor ikan yu besar yang tidak pernah dilihat penduduk Kampung Selehor kelihatan timbul di tempat mandi Tok Guru Selehor.

“Dua hari kemudian, datang pula sekumpulan burung gagak dengan banyaknya di kawasan rumah Tok Selehor sehingga orang ramai hairan melihat peristiwa itu.

“Sehinggalah beberapa hari selepas itu Tok Selehor mengadu sakit kepala. Penyakitnya itu tidak surut walaupun telah diubati dengan pelbagai kaedah. Lapan hari kemudian, iaitu pada 20 Februari 1935, Tok Selehor menghembuskan nafasnya yang terakhir pada usia 64 tahun,” jelasnya

Posted in Tokoh Ulama' | 1 Comment »

Tuan Guru Haji Yahya Junid Ulama Pendidik dan Tokoh Masyarakat

Posted by epondok di September 14, 2021

Tuan Guru Haji Yahya bin Junid atau lebih mesra dikenali sebagai Pak Ya Junid adalah antara ulama besar Kedah yang sempat menadah kitab kepada ulama ulung Kedah yang bertalian nasabnya dengan Syeikh Muhammad Asryad al-Banjari iaitu Tuan Hussain Kedah. Tuan Guru Haji Yahya dilahirkan di Kampung Selengkoh, Yan, Kedah pada tahun 1911 Masehi bersamaan dengan 1330 Hijrah.[1] Beliau mendapat pendidikan awal dalam lingkungan keluarganya sendiri. Bondanya, Chik binti Sulaiman yang berasal dari Tumpat, Kelantan mengajarkan ilmu al-Quran kepada beliau.[2] Atas kehendak ibunya yang mahu beliau mendalami dan menguasai ilmu agama, beliau dihantar belajar di Sungai Bakap, Seberang Perai. Disebabkan pada masa itu ibunya sedang sakit dan kerana terlalu kasihkan ibunya, beliau tidak tidak dapat mengikuti pelajaran disitu. Setelah ibunya meninggal pada tahun 1922, beliau diasuh oleh nendanya sehinggalah nendanya meninggal dunia di Makkah pada tahun 1923.[3] Tidak lama selepas itu, ayahandanya menghantar beliau ke rumah Lebai Faqeh untuk menimba ilmu.[4] Pada masa yang sama, beliau juga belajar di Sekolah Melayu Titi Gajah selama dua tahun.[5] Tuan Guru Haji Yahya nampaknya lebih berminat dengan ilmu-ilmu agama. Beliau memasuki beberapa pondok disekitar Kedah dan berguru dengan beberapa ulama besar pada ketika itu seperti,
1. Tuan Guru Haji Ahmad Rabat di Pondok Chegar, Gajah Mati pada tahun 1924.
2. Tuan Guru Haji Abdul Ghani Awang (menantu Tuan Hussain Kedah) di Pondok Tandop
3. Tuan Guru Haji Endut di Pondok Titi Gajah.[6]
Selepas menimba ilmu dipondok-pondok tersebut, barulah beliau berhijrah ke Pondok Khairiah, Pokok Sena, Seberang Perai untuk menimba ilmu kepada Tuan Hussain Kedah, ulamak Banjar yang sangat terkenal itu.[7] Tidak puas menimba ilmu di negeri kelahirannya, beliau bermusafir pula ke Kelantan. Pada tahun 1931, beliau tiba di Kota Bharu dan berguru dengan ulama besar Kelantan yang sangat masyhur iaitu Tok Kenali selama dua tahun di Pondok Masjid Muhammadi.[8] Selama beliau berada di Kelantan selama 6 tahun, beliau sempat menggurui ulama-ulama besar lain disana seperti
1. Tuan Guru Haji Saad Kangkong
2. Tuan Guru Haji Ali Pulau Pisang
3. Tuan Guru Haji Yaakub Legor.
4. Tuan Guru Haji Abdullah Tahir di Pondok Ahmadiah, Bunut Payong
5. Tuan Guru Haji Mokhtar Ahmad di Pondok Ahmadiah, Bunut Payong
6. Mufti Haji Ahmad Maher
7. Mufti Haji Mohd Nor Ibrahim
8. Tuan Guru Haji Yaakub Gajah Mati.[9]
Tuan Guru Haji Yahya kemudiannya kembali ke Kedah dan mula mengambil pentas mengajar didalam kuliah maghrib di surau-surau. Beliau kemudiannya berkahwin dengan Zawiyah binti Hashim[10] dan kemudian berangkat ke Makkah[11] pada tahun 1936. Beliau hanya mengajar di pondok setelah mendapat galakan dari gurunya, Tuan Guru Haji Yaakub Legor.[12] Pondok pertama yang mendapat sentuhan beliau ialah di Pondok Haji Majid Guar Chempedak. Beliau mula mengajar pada tahun 1939.[13] Pada tahun 1941, kira-kira 25 orang penduduk di Kampung Padang Lumat telah bermuafakat untuk menghidupkan semula Pondok Padang Lumat, Guar Chempedak yang sebelum ini telah diasaskan oleh Tuan Hussain Kedah.[14] Pondok itu telah ditinggalkan selama beberapa tahun tanpa diselia atau diurus dengan baik setelah pengasasnya, Tuan Hussain Kedah berhijrah ke Pokok Sena, Seberang Perai sekitar tahun 1920-an. Untuk tujuan pengurusan, masyarakat disitu telah melantik Tuan Guru Haji Yahya sebagai pengelola atau mudir pondok tersebut. Pelantikan beliau sebagai mudir sangat tepat berdasarkan kepada kapasiti beliau sebagai ulama muda yang sedang meningkat naik pada masa itu tambahan pula beliau sendiri adalah anak murid kepada pengasas pondok itu sendiri. Sepanjang pondok tersebut berada di bawah pengelolaan beliau, pelbagai kemajuan telah dicapai antaranya seperti,
1. Membangunkan kembali insititusi pondok tersebut sehingga menjadi sebuah sekolah yang lengkap dengan prasarana dan suasana pembelajaran yang selesa untuk para pelajar.
2. Menamakan pondok tersebut dengan nama Madrasah Taufikiah Khairiah setahun selepas penubuhannya. Madrasah itu kemudiannya dirasmikan oleh anak pengasas pondok itu iaitu Tuan Guru Haji Ahmad Tuan Hussain pada tahun yang sama. Madrasah itu juga kemudiannya didaftarkan dibawah Jabatan Agama Islam Kedah mengikut kurikulum sistem pondok.[15]
3. Dibawah pengelolaan Tuan Guru Haji Yahya, bilangan pelajar dan guru bertambah dalam tempoh yang singkat. Sebulan selepas madrasah itu dirasmikan, bilangan pelajar meningkat dari 18 orang kepada 194 orang pelajar manakala tenaga pengajarnya pula ialah seramai 3 orang.[16]
4. Madrasah Taufikiah yang ditadbir dibawah Tuan Guru Haji Yahya begitu cepat mencapai kemasyhuran. Pada tahun 1948, madrasah berkenaan telah dikunjungi oleh beberapa tokoh negara antaranya ialah seperti Yang Teramat Mulia Tunku Abdul Rahman Putra Al-Haj dan Yang Amat Berhormat Dato’ Syed Omar Syed Shahabuddin.[17]
5. Bagi menyeleraskan kurikulum pembelajaran dan disesuaikan dengan perkembangan semasa, sistem persekolahan formal telah diserap masuk menjadi sistem pengajian madrasah. Ianya berlaku pada tahun 1956.[18]
6. Anak murid Tuan Guru Haji Yahya yang kemudian menjadi menantunya iaitu Tuan Guru Haji Azahari Abdul Razak[19] telah dilantik menjadi pengetua madrasah. Sama seperti gurunya, Tuan Guru Haji Azahari telah meneruskan usaha yang dilakukan oleh gurunya sebelum ini iaitu berusaha menjadikan Madrasah Taufikiah sebaga salah satu pusat pengajian terulung di Tanah Melayu. Dua tahun selepas beliau menjadi pengetua, KDYMM Yang Dipertuan Agung Tuanku Sultan Abd Halim telah berkenan mencemar duli ke perayaan sambutan Jubli Perak madrasah tersebut. Nama Taufikiah Khairiah kemudiannya ditambah dengan perkataan al- Halimiah atas kurniaan baginda.[20]
7. Selain dari pengenalan sukatan pelajaran akademik, madrasah tersebut juga telah mengalami beberapa pertambahan dari segi prasarananya seperti bangunan sekolah dan asrama dimana pembinaanya telah disumbangkan oleh KDYMM Sultan Kedah, kerajaan dan orang ramai. Bahkan pada tahun 1979, cawangan madrasah ini telah berjaya dibuka di Guar Chempedak.[21]
Walaupun sibuk dengan urusan sekolah, Tuan Guru Haji Yahya tetap meluangkan masa dalam aktiviti yang melibatkan hal-hal kemasyarakatan. Sebagai contoh, beliau pernah mengasaskan Persatuan Ulama Kedah (PUK) pada 1946. Persatuan ini telah diasaskannya dengan seorang lagi ulama besar pada waktu itu iaitu Tuan Guru Haji Abdullah Abbas Nasution[22]. Beliau turut mengasaskan penubuhan dan pembinaan Masjid Kampung Sungai Dedap dan Masjid Batu 17, Guar Chempedak.[23] Kealimannya dalam bidang agama telah menyebabkan beliau dilantik menjadi Ahli Mesyuarat Majlis Agama Islam Kedah, Ahli Majlis Fatwa Kedah dan Ahli Jawatankuasa Zakat Kedah. Beliau berkhidmat dalam Jawatankuasa Zakat selama 40 tahun. Tuan Guru Haji Yahya menutup usia pada 6 Ogos 2001 dalam usia 90 tahun. Beliau dikebumikan di Tanah Perkuburan Islam Guar Chempedak.[24]

[1] Mohd Fadli Ghani. 2008. Tuan Guru Pak Ya Junid: Ahli PAS no. 12. Harakah. Kuala Lumpur. Terbit pada 24 November 2008. Boleh dicapai di http://www.harakahdaily.net/index.php?option=com_content&task=view&id=18044&Itemid=59
[2] Mohd Fadli Ghani. 2008. Tuan Guru Pak Ya Junid: Ahli PAS no. 12. Harakah. Kuala Lumpur. Terbit pada 24 November 2008. Boleh dicapai di http://www.harakahdaily.net/index.php?option=com_content&task=view&id=18044&Itemid=59
[3] http://taufikiahpondokpakya.edu.my/index.php?option=com_content&view=article&id=47:tuan-guru-haji-yahya-bin-junid&catid=34:sejarah-sekolah&Itemid=55. Dicapai pada 25 November 2009
[4] http://taufikiahpondokpakya.edu.my/index.php?option=com_content&view=article&id=47:tuan-guru-haji-yahya-bin-junid&catid=34:sejarah-sekolah&Itemid=55. Dicapai pada 25 November 2009
[5] Mohd Fadli Ghani. 2008. Tuan Guru Pak Ya Junid: Ahli PAS no. 12. Harakah. Kuala Lumpur. Terbit pada 24 November 2008. Boleh dicapai di http://www.harakahdaily.net/index.php?option=com_content&task=view&id=18044&Itemid=59
[6] Mohd Fadli Ghani. 2008. Tuan Guru Pak Ya Junid: Ahli PAS no. 12. Harakah. Kuala Lumpur. Terbit pada 24 November 2008. Boleh dicapai di http://www.harakahdaily.net/index.php?option=com_content&task=view&id=18044&Itemid=59
[7] Mohd Fadli Ghani. 2008. Tuan Guru Pak Ya Junid: Ahli PAS no. 12. Harakah. Kuala Lumpur. Terbit pada 24 November 2008. Boleh dicapai di http://www.harakahdaily.net/index.php?option=com_content&task=view&id=18044&Itemid=59
[8] Mohd Fadli Ghani. 2008. Tuan Guru Pak Ya Junid: Ahli PAS no. 12. Harakah. Kuala Lumpur. Terbit pada 24 November 2008. Boleh dicapai di http://www.harakahdaily.net/index.php?option=com_content&task=view&id=18044&Itemid=59
[9] Mohd Fadli Ghani. 2008. Tuan Guru Pak Ya Junid: Ahli PAS no. 12. Harakah. Kuala Lumpur. Terbit pada 24 November 2008. Boleh dicapai di http://www.harakahdaily.net/index.php?option=com_content&task=view&id=18044&Itemid=59
[10] Setelah isterinya yang pertama Zawiyah Binti Hashim meninggal dunia dalam tahun 1942, beliau kemudiannya dijodohkan dengan Hajjah Maryam Hj Taib yang merupakan anak saudara kepada Tuan Guru Haji Ahmad Tuan Hussain
[11] Beliau diriwayatkan berangkat ke Makkah sekali lagi 17 tahun selepas itu dan tinggal di sana selama setahun untuk mendalami ilmu
[12] Mohd Fadli Ghani. 2008. Tuan Guru Pak Ya Junid: Ahli PAS no. 12. Harakah. Kuala Lumpur. Terbit pada 24 November 2008. Boleh dicapai di http://www.harakahdaily.net/index.php?option=com_content&task=view&id=18044&Itemid=59
[13] Mohd Fadli Ghani. 2008. Tuan Guru Pak Ya Junid: Ahli PAS no. 12. Harakah. Kuala Lumpur. Terbit pada 24 November 2008. Boleh dicapai di http://www.harakahdaily.net/index.php?option=com_content&task=view&id=18044&Itemid=59
[14] http://taufikiahpondokpakya.edu.my/index.php?option=com_content&view=article&id=50:sejarah-awal-penubuhan&catid=34:sejarah-sekolah&Itemid=55. Dicapai pada 25 November 2009
[15] http://taufikiahpondokpakya.edu.my/index.php?option=com_content&view=article&id=50:sejarah-awal-penubuhan&catid=34:sejarah-sekolah&Itemid=55. Dicapai pada 25 November 2009
[16] http://taufikiahpondokpakya.edu.my/index.php?option=com_content&view=article&id=50:sejarah-awal-penubuhan&catid=34:sejarah-sekolah&Itemid=55. Dicapai pada 25 November 2009
[17] http://taufikiahpondokpakya.edu.my/index.php?option=com_content&view=article&id=50:sejarah-awal-penubuhan&catid=34:sejarah-sekolah&Itemid=55. Dicapai pada 25 November 2009
[18] http://taufikiahpondokpakya.edu.my/index.php?option=com_content&view=article&id=50:sejarah-awal-penubuhan&catid=34:sejarah-sekolah&Itemid=55. Dicapai pada 25 November 2009
[19] Beliau telah dianugerah Tokoh Maal Hijrah Kedah bagi tahun 1420 Hijrah. Beliau meninggal dunia pada 16 Jun 2001 dua bulan sebelum Tuan Guru Haji Yahya meninggal dunia.
[20] http://taufikiahpondokpakya.edu.my/index.php?option=com_content&view=article&id=50:sejarah-awal-penubuhan&catid=34:sejarah-sekolah&Itemid=55. Dicapai pada 25 November 2009
[21] Mohd Fadli Ghani. 2008. Tuan Guru Pak Ya Junid: Ahli PAS no. 12. Harakah. Kuala Lumpur. Terbit pada 24 November 2008. Boleh dicapai di http://www.harakahdaily.net/index.php?option=com_content&task=view&id=18044&Itemid=59

[22] http://www.mykedah2.com/10heritage/102_4_08.htm. Dicapai pada 25 November 2009. Tuan Guru Haji Abdullah Abbas Nasution ialah seorang pengarang kitab yang sangat aktif. Antara kitabnya yang terkenal ialah tafsir al-Quran yang ditulisnya dalam tempoh 8 tahun. Beliau meninggal dunia pada 4 Januari 1987 dalam usia 78 tahun
[23] http://taufikiahpondokpakya.edu.my/index.php?option=com_content&view=article&id=50:sejarah-awal-penubuhan&catid=34:sejarah-sekolah&Itemid=55. Dicapai pada 25 November 2009
[24] Ismail Hashim. 2001. Presiden PAS imamkan solat jenazah Pak Ya Junid. Harakah. Kuala Lumpur. Terbit pada 8 Ogos 2001


Bangunan asrama madrasah

Bangunan asrama madrasah

Gambar lama madrasah

Gambar lama madrasah


Lawatan Sultan Kedah ke madrasah

Sultan Kedah bersama tokoh madrasah


Almarhum Tuan Guru Haji Yahya Junid

*Gambar madrasah dirujuk dari laman web http://taufikiahpondokpakya.edu.my/galeri/. Dicapai pada 25 November 2009

Posted in Tokoh Ulama' | Leave a Comment »

Tukku Paloh memerangi jenayah aqidah di Terengganu

Posted by epondok di September 11, 2021

Oleh ABD. AZIZ ITAR 

SAYYID Abd. al-Rahman Muhammad Zayn al-Idrus atau lebih dikenali sebagai Tukku Paloh merupakan tokoh ulama dan umarak yang terkenal di Terengganu sekitar hujung kurun ke-19 hingga awal kurun ke-20.

Tukku Paloh yang dilahirkan pada 1817 disanjung tinggi kerana sumbangannya terhadap perkembangan politik, semangat patriotisme, keilmuan serta pelaksanaan hukum-hukum Islam di negeri tersebut.

Beliau yang dilahirkan di Kampung Cabang Tiga, Kuala Terengganu dan meninggal dunia pada 1918 juga amat disegani ramai hingga kini lantaran kesungguhannya melaksanakan hukum-hukum Islam.

Kesungguhan nasab ke-32 daripada keturunan Nabi Muhammad s.a.w. ini dalam melaksanakan hukum Islam di Terengganu dapat dilihat menerusi sebuah kitab tulisannya yang berjudul Ma’arij al-Lahfan li al-Taraqqi iq al-Irfan.

Kitab itu antara lain memperlihatkan sikap Tukku Paloh yang cukup serius terutamanya dalam memerangi jenayah aqidah yang berleluasa berlaku ketika di zamannya itu.

Sebagai contohnya, beliau menekankan tentang bahaya amalan masyarakat ketika itu yang mengamalkan main peteri iaitu suatu upacara mengubati pesakit melalui perubatan tradisional.

Menurut beliau dalam kitab itu, main peteri atau main bageh mempunyai unsur-unsur kurafat yang menggaitkan hantu dalam mengubati sesuatu penyakit telah membelenggu aqidah masyarakat di sana sejak sekian lama.

Banyak mazhab sesat dan penyelewengan aqidah yang didedahkan oleh Tukku Paloh menerusi kitab itu di mana ia menggambarkan senario yang berlaku di Terengganu pada ketika itu.

Rafidiyah, Kharijiah, Qadariyah, Jabariyah, Jahimiyah dan Murji’ah merupakan enam mazhab sesat yang mendapat tumpuan beliau menerusi kitab tersebut.

Mazhab-mazhab itu merupakan asas kepada kelompok-kelompok lain yang berpecah daripada aqidah yang sama di mana setiap satunya berpecah kepada 12 kumpulan.

Natijahnya, jumlah semua kumpulan itu menjadi 72 kumpulan. Ia sebenarnya berdasarkan sabda Nabi Muhammad s.a.w. yang bermaksud:

“Demi Tuhan yang menguasai jiwa Muhammad akan berfirqah (berpecah) umatku sebanyak 73 firqah. Satu firqah masuk ke dalam syurga dan 72 firqah masuk ke dalam neraka. Sahabat bertanya: Siapakah yang masuk ke dalam syurga itu wahai Rasulullah? Baginda menjawab: Firqah yang masuk ke dalam syurga itu ialah Ahli al-Sunnah wa al-Jama’ah” – Riwayat al-Tabrani.

Peranan Tukku Paloh itu bukan setakat banyak membantu mengubah senario kefahaman agama dalam masyarakat tetapi ia turut terus menjadi bahan kajian ramai sarjana hingga ke saat ini.

Antaranya pensyarah Jabatan Kesusasteraan Melayu, Akademi Pengajian Melayu, Universiti Malaya, Kuala Lumpur (UM), Mohd. Taufik Arridzo Mohd. Balwi menerusi kertas kerjanya yang bertajuk Tukku Paloh : Kesungguhannya Memerangi Jenayah Aqidah Di Terengganu.

Ia dibentangkan pada Siri Seminar Bulanan Naskhah Melayu 2008 Siri Ke-14 yang dipengerusikan oleh Profesor Kanan Jabatan Kesusasteraan Melayu, Akademi Pengajian Melayu, UM, Prof. Datuk Dr. Abu Hassan Sham.

Sumbangan

Kertas kerja itu merupakan sebahagian daripada tesis doktor falsafah beliau yang memfokuskan tentang sumbangan Tukku Paloh dalam membetulkan aqidah umat Islam ketika itu.

Jelas Mohd. Taufik, tokoh terbilang itu misalnya, melaksanakan hukum Islam ketika dilantik oleh Sultan Zainal Abidin III mentadbir daerah Sungai Nerus di Terengganu.

“Daripada kajian yang saya jalankan tentang Tukku Paloh, saya difahamkan beliau seorang pentadbir yang serius dalam menjalankan hukum Islam secara menyeluruh di daerah tadbirannya itu.

“Ketika zaman Tukku Paloh, ada bukti yang menunjukkan hukuman seperti potong tangan kerana kesalahan mencuri telah dilaksanakan di negeri Terengganu,” katanya ketika ditemui selepas membentangkan kertas kerja tersebut di UM, Kuala Lumpur baru-baru ini.

Tukku Paloh bersungguh-sungguh dalam melaksanakan hukum-hukum Islam terutamanya dalam membetulkan aqidah umat Islam yang boleh dianggap perkara tunjang yang patut diberi perhatian utama.

Apatah lagi, katanya Allahyarham merupakan salah seorang penasihat utama Sultan Zainal Abidin III yang menasihati baginda dalam hal-hal pentadbiran Kerajaan Negeri Terengganu.

Senario itu memberi kelebihan kepada Tukku Paloh berdasarkan kebolehannya yang luas dalam bidang keilmuan Islam, apatah lagi ketika itu institusi ulama banyak mencorakkan sistem pemerintahan kerajaan di sana.

Sebagai contohnya, Tukku Paloh pernah diberi peranan menyusun dan seterusnya mewujudkan Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri Terengganu bagi melancarkan lagi sistem pemerintahan di negeri itu.

Ma’arij al-Lahfan li al-Taraqqi ila Haqa iq al-Irfan atau maksudnya Tangga Bagi Orang Yang Sangat Dahaga Ia Bagi Orang Yang Naik Ia Kepada Martabat Segala Hakikat Makrifat itu merupakan kitab yang dikaji oleh Mohd. Taufik sejak 2006.

Kitab yang ditulis pada 1900 itu kini hanya boleh didapati dalam bentuk salinan di mana versi pertamanya didapati daripada cucu Tukku Paloh iaitu Tukku Paloh Tuan Baru pada 2004.

Sesuai dengan budaya setempat, terdapat unsur bahasa dialek Terengganu yang tercatat dalam perkataan-perkataan dan ayat-ayat dalam kitab ini.

Misalnya, perkataan lipah yang bermaksud lipas, setuh (sentuh), papang (papan), pihok (pihak), kasu (kasut), kerijakan (kerjakan), anok (anak), mekapuskan (menghapuskan) dan sebagainya.

Berdasarkan contoh tersebut ia menjelaskan lagi tentang pengaruh dialek Terengganu. Pada umumnya, perkataan-perkataan dalam bahasa Melayu diakhiri dengan sebutan ‘n’ tetapi dalam sebutan Terengganu ia diakhiri dengan sebutan ‘ng’. Contohnya, ‘makan’ tetapi ia bertukar menjadi ‘makang’.

Selain memerangi penyelewengan aqidah yang boleh dianggap sebagai jenayah, Tukku Paloh juga merupakan antara tokoh Melayu yang banyak mencetuskan semangat patriotisme bagi menentang penjajahan British.

Disebabkan tahap keilmuan yang tinggi, ditambah dengan sifatnya yang warak, nama Tukku Paloh turut menjadi sebutan ramai pada zamannya.

Tokoh yang pernah menuntut ilmu sekitar 10 tahun di Mekah ini dikatakan juga seorang pengamal tasawwuf yang tinggi serta dikenali sebagai pemimpin Tariqat Naqsyabandiyah.

Gelaran

Justeru, tidak hairanlah ramai yang menggelar beliau dengan gelaran Engku Sayyid Keramat kerana banyak peristiwa-peristiwa aneh yang berlaku ketika hidupnya.

“Antaranya pernah diceritakan orang seorang wakil British tidak dapat bangun daripada duduknya ketika berdepan dengan Tukku Paloh. Dia menjadi tergamam dan seperti tidak tahu hendak buat apa apabila berdepan dengan Tukku Paloh. Itu antara kekeramatan Allahyarham yang pernah diceritakan orang.

“Perkara itu tidak menghairankan kerana ia sudah banyak berlaku ke atas orang yang berilmu dan warak seperti Tukku Paloh. Mungkin itu kelebihan yang Allah berikan kepada beliau,” ujar Mohd. Taufik.

Dalam pada itu, beliau bukan sahaja mengkagumi isi kandungan kitab-kitab karangan Tukku Paloh tetapi turut mengkaji tentang keperibadian tokoh yang disegani ramai itu.

Malah, Mohd. Taufik mencadangkan agar usaha-usaha tertentu dilakukan bagi mengetengahkan lagi watak Tukku Paloh untuk dihayati serta diteladani oleh generasi muda hari ini.

“Banyak perkara yang boleh kita pelajari misalnya, kesungguhan Tukku Paloh dalam usaha mencari ilmu dan mengamalkan apa yang beliau pelajari. Sifat keperwiraan yang ada pada diri Tukku Paloh juga patut dihayati supaya ia menjadi inspirasi kepada generasi hari ini.

“Kalau selama ini kita mudah mengangkat tokoh-tokoh luar dalam filem, drama atau komik, mengapa tiada usaha dilakukan untuk menterjemahkan perjuangan Tukku Paloh dalam konteks kehidupan kita pada hari ini?” soalnya.

Posted in Tokoh Ulama' | Leave a Comment »

TUAN GURU HAJI AWANG LAMBOR (1900 – 1963)

Posted by epondok di September 7, 2021

Salah seorang guru pondok yang paling berpengaruh di Jajahan Tumpat pada pertengahan abad ke-20 Masihi. Seangkatan dengan Haji Mohd. Saleh Pedada, Haji Yaakub Kelong, Haji Daud Geting dan Haji Pak Man Berangan. Nama sebenar tokoh ulama’ yang dilahirkan di Kg. Padang Merbau, Lambor, Wakaf Bharu sekitar 1900 ini ialah Haji Abdullah bin Haji Omar.

 

Bapanya Haji Omar bin Haji Abdul Rahman – lepasan pondok di Patani – ialah seorang Khatib di surau mukim Jal Kecik, juga adik kepada Haji Yusoff bin Haji Abdul Rahman, Imam Tua mukim Meranti di Jajahan Pasir Mas.

Datuknya, Haji Abdul Rahman yang berasal dari Kota Bharu Reman adalah Imam perintis di surau mukim Jal Kecik.

Beliau sendiri bersepupu dengan Hajjah Zainab bt. Hj. Yusoff yang kemudiannya menjadi isteri kepada Tuan Guru Haji Mohd. Zain Meranti, guru awalnya. Seorang sepupunya lagi ialah Haji Ahmad bin Haji Yusoff, Imam mukim Meranti yang meninggal dunia pada 21 Ogos 1961. Juga bertalian dua pupu dengan Tuan Guru Haji Abdullah bin Haji Ali, Kg. Jalah, Bunut Susu (meninggal 2 Ogos 1931).

Manakala Pak Chu Haji Mat Saman bin Haji Abu, guru al-Quran ternama di kawasan Lambor/Kubang Batang sebelum Bah Air Merah (1926) itu pula ialah abang iparnya.

Kerana latar belakang keluarga yang sedemikian maka tidak hairanlah jika beliau sudah mula terdedah kepada pengajian asas agama sejak kecil lagi.

Selepas menuntut beberapa ketika dengan Tok Kenali dan Tok Selehong beliau pergi menamat di kota Makkah selama 9 tahun lagi. Barisan gurunya termasuk Syeikh Omar Hamdan, Tuan Mukhtar Bogor, Tok Senggora, Tok Shafie Kedah, Pak Cik Wan Daud Patani, Haji Sulong Patani, Pak Da Ail Patani dan Syeikh Muhammad bin Syeikh Nik Dir Patani.

Pada 1934, pulang ke Kelantan iaitu mendirikan Pondok Lambor yang telah melahirkan tokoh-tokoh seperti Haji Mat Nor Rushdi Haji Awang Gagah (pengasas Pondok Tasat di Legor, Thailand). Haji Wan Mat Wan Saleh (pendiri Pondok Paya Ular di Bunut Susu), Haji Mohd. Nor Haji Abdullah (guru Pondok Teliar), Pak Su Che Wil Haji Abdul Rahman (Imam Tua mukim Delima), Pak Su Loman (Imam Bunut Susu), Haji Yaakub Awang, Kg. Jelutong, Gunong, Bachok dan Haji Che Wil Abdul Latif, Kg. Meranti Besar.

Tuan Guru Haji Awang Lambor berpulang ke rahmatullah pada pukul 3 petang Sabtu 27 Zulkaedah 1382 bertepatan 20 April 1963 dan dikebumikan di tanah perkuburan Islam Pondok Lambor, Wakaf Bharu.

– Ismail Che Daud

Posted in Tokoh Ulama' | Leave a Comment »