Pusat Pembangunan Pondok Berhad

Pondok Studies Development Centre

Arkib bagi Kategori ‘Tokoh Ulama’’

Tokoh Ulama’ terutama yang terlibat dengan pondok

Tok Kenali pelopor transformasi

Posted by epondok di April 19, 2014

TOK KENALI, atau nama sebenarnya Hj Mohamad Yusof Ahmad, adalah seorang ulama pondok tersohor. Lahir di Kampung Kenali, Kubang Kerian, Kelantan sekitar 1860an, beliau bagaikan magnet yang mampu dekatkan pemerintah istana dengan rakyat, antara ahli agama dengan karyawan, serta membina jambatan antara pemimpin dengan orang biasa.

Berguru dengan ulama pondok hebat Hj Wan Ahmad al-Fatoni, beliau mahir dalam pelbagai cabang ilmu agama. Tok Kenali adalah tokoh rohaniah, malah pemikir, penulis dan guru. Di Malaysia, muridnya ribuan orang, datangnya dari dalam dan luar negara.

Malah ramai di antara mereka yang kemudian membuka pondok di merata tempat. Antara muridnya ialah Hj Nik Mahmud Ismail, yang kemudian menjadi Menteri Besar. Sebagai ahli bahasa, beliau mahir 12 ilmu bahasa Arab.

Selama 22 tahun di luar negara, 12 tahun beliau mengajar tauhid, feqah, nahu, tafsir dan tasauf di Makkah. Antara jasanya ialah idea menubuhkan Majlis Agama Islam dan kemudian menjadi anggotanya, menjadi guru besar di Masjid Muhammadi, ahli Majlis Ulama dan pengarang Majalah Pengasuh.

Tok Kenali juga seorang futurist dan berwawasan. Banyak idea dan pandangannya masih relevan hingga ke hari ini. Beliau menekankan adab dan disiplin kerana inilah faktor yang mengangkat maruah sesuatu bangsa.

Katanya, sesuatu bangsa perlu capai kemajuan dengan mencontohi bangsa yang sudah maju dan berjaya, namun penting bertunjang pada tradisi agar tidak menjadi lalai. Beliau mengajar umat bekerja bersungguh-sungguh dan sabar kerana ini adalah kunci kejayaan.

“Manusia tidak menikmati kesempurnaan dengan mudah untuk mendaki ke puncak, kejayaan menghendaki seseorang itu banyak bersabar, kerana kalau berharap mencapai ketinggian dengan tiada berusaha sama seperti orang menjalankan bahtera di atas darat, sebab bahtera tidak ada yang berlari di atas tanah yang kering.”

Dalam melahirkan kekecewaan tentang tahap kemajuan bangsa Melayu yang rendah, beliau sebenarnya mencabar dan mendorong bangsanya untuk bangun menjadi maju.

“Anak-anak putera saya ini tiada sangat berbeza di antara masa mereka berteduh di bawah telinga gajah (kerajaan Siam) dan masa mereka itu berteduh di bawah dagu Singa (kerajaan British)… Ayuhai ahli Semenanjung Tanah Melayu, marilah kita munafakat menjadi satu kalimah, supaya mudah kita buat kerja tolong menolong…

Puaslah saya menanti dari berdiri hingga duduk, dan dari duduk hingga tidur, orang-orang yang pandai buat kerja. Saya harap daripada mereka yang boleh buat kerja itu berhalus-halus dan perlahan-lahan pada menariknya yang liar pada jinak, jangan penat sahaja maksudnya tiada hasil.

Tiadalah puas hati saya mati sebelum saya lihat perubahan yang baru lagi elok.” Pada saya, jelas Tok Kenali adalah antara pelopor transformasi yang terawal. Beliau mengambil berat tentang umat Melayu-Islam.

Pernah masyarakat berdebat tentang istilah Melayu pada awal 1920an. Ada yang kata Melayu malas, tak bangga menjadi Melayu, malah ada yang mencadangkan supaya istilah ‘Melayu’ ditukar sebab ada bunyi ‘layu’ padanya.

Tapi dalam bahasa Jawa, ‘layu’ maknanya ‘lari’ – ada konotasi laju dan kuat di situ. Tok Kenali mengkaji perkara ini dari sudut etimologi, antropologi dan tingkah laku bangsanya. Akhirnya, dalam Majalah Al-Hidayah (1923), dia melahirkan bangkangannya terhadap cadangan yang tidak munasabah itu.

Katanya, mengubah nama bangsa tidak boleh mengubah tingkah laku orang Melayu. Yang penting ialah perubahan dari segi pendidikan dan kebijaksanaan. Dia mengambil contoh orang Jepun, yang mampu mencapai kemajuan tinggi namun tetap setia dan bangga dengan cara hidup mereka.

Tok Kenali berkata orang Melayu bukan lemah jika dilihat daripada tanggungjawab dan kerja berat yang mereka buat. Dia menjelaskan, orang Eropah pun mengakui otak orang Melayu sama dengan otak orang Jepun.

Kita ingin melihat adanya jiwa dan semangat Tok Kenali dalam kalangan ulama dan tok guru pondok masa kini. Mari kita hayati kata-kata Tok Kenali ini.

Katanya: “Hendaklah kita berbuat sesuatu yang dapat menunjukkan bahawa kita dapat berbuat baik sekurang-kurangnya jauh berbeza dengan masa yang sudah-sudah, diharapkan kepada Tuhan kita berada dalam perubahan yang baik.”

Dikirim dalam Tokoh Ulama' | 1 Komen »

Tok Kenali dan perkembangan pengajian pondok

Posted by epondok di September 5, 2013

Tok Kenali ialah seorang pejuang, pengasuh dan pendidik sehingga melahirkan ramai agamawan negara.

Tok Kenali atau nama sebenarnya, Muhammad Yusof (nama timang-timangan beliau ialah Awang) dilahirkan di Kenali, Kelantan pada 1868 Masihi. Beliau mempunyai pertalian yang rapat dengan pertumbuhan sistem pengajian pondok yang terdapat di negara ini amnya, dan di Kelantan, khususnya.

Pesanan beliau yang cukup terkenal di kalangan anak-anak murid yang datang ‘mengaji’ dari setiap pelosok negara termasuk dari Kedah, Pulau Pinang, Terengganu, Pahang, Selangor, Johor dan Selatan Siam: “Belajar rajin-rajin” dan “Balik buka pondok!”

Beliau dianggap wali kerana dianugerahkan oleh Allah dengan pelbagai karamah termasuk dakwaan yang cukup popular iaitu beliau boleh berjalan di permukaan air, dapat berada di banyak tempat dalam jangka masa yang singkat, mempunyai mulut yang ‘masin’ (berlakunya beberapa perkara setelah dikatakan oleh beliau) dan juga dapat mengetahui perkara-perkara yang akan berlaku seperti kedatangan Jepun dan peristiwa banjir besar.

Tok Kenali meninggal dunia ketika berusia 65 tahun pada 19 November, 1933.

Tenaga penting majalah Pengasuh

Beliau merupakan tokoh penting di sebalik penerbitan majalah Pengasuh di samping pernah menjadi Ahli Majlis Agama dan Adat Istiadat Melayu (Dewan) Ulama. Beliau pernah belajar selama 17 tahun di Mekah dan lima tahun di Mesir.

Tok Kenali juga telah membuka dua buah pondok di kampong kelahirannya di Kenali, dalam jajahan Kota Bharu.

Di situlah beliau berjuang, mengasuh dan mendidik anak-anak muridnya hingga melahirkan banyak tokoh agama yang kemudian pulang membuka pondok pengajian di tempat masing-masing.

Tok Kenali juga aktif dalam penulisan.

Ulama dan umara

Sebagai Ahli Majlis (Dewan) Ulama, Tok Kenali turut terlibat dalam pemerintahan negeri. Beliau telah membantu menyusun undang-undang tubuh Majlis Agama dan adat Istiadat Melayu Kelantan.

Tok Kenali juga terlibat menggubal Kanun Tanah Negeri yang meliputi persoalan pembahagian harta pusaka menurut syariat.

Menteri Besar Kelantan ketika itu diketuai sahabatnya, Haji Nik Mahmud Ismail sering berbincang dan mendapatkan pandangan daripada Tok Kenali dalam banyak perkara berkaitan pentadbiran.

Beliau pernah bertanyakan kepada Tok Kenali berhubung cara memajukan bandar Kota Bharu.

Tok Kenali mencadangkan agar dibinakan banyak sekolah supaya dengan usaha itu akan wujud banyak kedai, bangunan-bangunan dan bandar Kota Bharu akan maju.

Cadangan itu kemudiannya dilaksanakan dengan penubuhan banyak sekolah agama dan sekolah kebangsaan.

Sultan Kelantan, Sultan Ismail turut menghormati Tok Kenali. Bagindalah yang memerintahkan Tok Kenali menterjemah kitab induk Imam Syafie, iaitu Kitab Al-Umm dan kitab tafsir, Al-Khazan.

Selain mengajar di Pondok Kampung Paya di Kenali, Tok Kenali juga mengajar di Masjid Muhammadi. Selepas kematian ibunya, Tok Kenali berpindah mengajar sepenuh masa di Masjid Muhammadi atas permintaan Menteri Besar.

Sejak itu, pondok-pondok kecil didirikan dengan banyak di sekeliling masjid itu yang didiami pelajar-pelajar yang datang dari serata negeri di Tanah Melayu (Malaysia).

Masjid Muhammadi menjadi pusat pengajian pondok tertinggi dan termasyhur ketika itu.

Dikirim dalam Tokoh Ulama' | Leave a Comment »

Ketinggian ilmu ulama Syria Sheikh Said Ramadhan al-Buuti

Posted by epondok di Mac 27, 2013

TUTUR kata dan keperibadian Sheikh Said Ramadhan dikagumi ramai ulama.

“TIDAK tinggal lagi umur bagi aku melainkan beberapa hari yang boleh dikira. Sesungguhnya aku mencium bau syurga dari belakangnya. Jangan lupa wahai saudaraku untuk mendoakan aku.”

Itu pesanan terakhir Sheikh Muhammad Said Ramadhan Al-Bouti, 84, kepada ulama terkenal Yemen, Habib Ali al-Jufri yang menghubungi beliau melalui telefon kira-kira dua minggu sebelum kematiannya akibat serangan nekad pengebom berani mati.

Kejadian itu berlaku sewaktu beliau sedang mengajar anak-anak muridnya di Masjid Eman yang terletak di Damsyik, Syria pada 22 Mac lalu. Serangan tersebut mengakibatkan 42 jemaah terbunuh termasuk beliau.

Ternyata benarlah sabda Rasulullah SAW yang bermaksud: “Hendaklah kamu takuti firasat orang mukmin kerana dia melihat dengan pandangan Allah.”

Keadaan ini menunjukkan seolah-olah Sheikh Said Ramadhan sudah mengetahui ajalnya akan tiba yang semua itu merupakan kurniaan Allah kepada hamba pilihan-Nya.

Apa yang pasti, pemergian Syeikh Said Ramadhan pada malam Jumaat yang mulia dalam keadaan al-Quran didakap di dadanya, ditangisi jutaan umat Islam di seluruh dunia termasuk Malaysia.

Reda terima berita

Bagi Dr. Zulkifli Mohamad Al-Bakri, 44, anak murid kepada Sheikh Said Ramadhan ketika menuntut di Universiti Ulum Islamiyyah di Syria sekitar tahun 1994 hingga 1997, walaupun sedih namun beliau menerima takdir itu dengan reda.

“Secara peribadi saya terkejut mendengar berita pemergian guru kami dalam tragedi tersebut. Tetapi, saya reda. Sheikh meninggal dalam keadaan sangat mulia kerana menegakkan agama Allah iaitu ketika mengajar di masjid.

“Antara keistimewaan Sheikh Said Ramadhan ialah beliau seorang mufaqih Islam. Setiap tutur kata dan pengaruhnya dikagumi dan diambil prihatin oleh ramai ulama dunia Islam. Beliau juga merupakan syeikh mazhab Syafie terkemuka pada tahun 1960-an hingga 1970-an,” ujar Zulkifli yang merupakan seorang pendakwah bebas di Malaysia ketika dihubungi Kosmo!.

KETINGGIAN ilmunya membuatkan Sheikh Said Ramadhan sering diundang untuk menyampaikan syarahan di seluruh dunia.

Tambah Zulkifli, beliau pernah bertanya pada anak Sheikh Said Ramadhan, Dr. Tawfik Ramadhan berkenaan ayahnya. Ia lantas dibalas dengan kata-kata: “Di rumah kami ada sebuah bilik khas yang aku tidak pernah melihat ayahku kecuali dalam tiga keadaan iaitu membaca, menulis dan bersolat (berzikir).”

Ketika di Syria, Zulkifli turut berkesempatan berguru dengan beberapa ulama selain Sheikh Said Ramadhan iaitu Sheikh Dr. Wahbah Zuhayli, Sheikh Abdul Latif Marfour dan Sheikh Abdul Rahman Habbannakah. Menurut beliau, guru-gurunya di Syria terbahagi kepada beberapa kelompok.

“Ada antara mereka bersama kerajaan, menentang kerajaan atau memilih untuk berdiam diri. Bagi saya, pendirian Sheikh Said Ramadhan terhadap isu di Syria wajar dihormati kerana beliau lebih memahami keadaan semasa di sana.

“Ia berbeza dengan Mesir. Apa pun, Sheikh Said Ramadhan di akhir hayatnya bersama dengan perjuangan rakyat,” tegas Zulkifli sambil berharap umat Islam akan berpegang teguh pada pesanan terakhir Sheikh yang meminta mereka bersatu atas kalimah Lailahaillah Muhammadurrasulullah.

Gelaran profesor

Dilahirkan pada tahun 1929 di sebuah perkampungan Ayn Dewar di utara Syria, Sheikh Said Ramadhan merupakan ulama Ahlus Sunah Wal Jamaah (ASWJ) yang bermazhab Syafie terkemuka di negara tersebut.

Beliau berjaya menamatkan pengajian dalam bidang Syariah Islamiah di Universiti Al-Azhar, Mesir pada tahun 1955. Sekitar tahun 1960-an, Sheikh Said Ramadhan pernah menjadi tenaga pengajar sebelum dilantik sebagai Dekan di Fakulti Syariah, Universiti Damascus, Syria.

Beliau kemudian melanjutkan pengajian di peringkat Doktor Falsafah (PhD) dalam jurusan Undang-Undang Islam juga di Universiti Al-Azhar.

Semasa hayatnya, beliau masih bergelar profesor di Universiti Damascus dan bergiat aktif dalam persidangan serta seminar di peringkat antarabangsa. Beliau juga telah menulis tidak kurang daripada 40 buah buku dalam pelbagai bidang termasuk kesusasteraan, falsafah, sosiologi dan keagamaan.

Ketinggian ilmunya terserlah dalam kuliah-kuliah dan ceramah yang disampaikan di serata Syria. Sebagai seorang ahli akademik, beliau juga menganggotai Majlis Tertinggi Akademi Oxford, England dan penyelidik di Royal Society of the Islamic Civilisation yang berpusat di Amman, Jordan. Antara buku beliau yang terkenal adalah kitab Fiqh Sirah yang menjadi rujukan umat Islam di seluruh dunia.

Sementara itu, pelajar jurusan Ijazah Takhassus Qiraat Shoubra di Maahad Qiraat Al-Azhar, Mesir, Haniff Abu Talib, 24, turut melahirkan rasa sedih di atas pemergian Syeikh Said Ramadhan.

“Kita membesar dengan kitab Fiqh Sirahnya. Takziah kepada seluruh umat Islam kerana kehilangan sebuah permata ummah. Beliau merupakan ulama yang telah mengarang banyak kitab dan kebanyakannya menjadi rujukan utama umat Islam,” ungkap Haniff yang turut dipaparkan pada laman sosial Facebook miliknya.

Menurut Haniff, ulama bukanlah maksum dan mereka mempunyai ijtihad sendiri. Tetapi, inilah yang menyebabkan fitnah ke atas Sheikh Said Ramadhan apabila beliau membela rejim Bashar al-Assad.

SALAH satu program wacana ilmiah yang dihadiri Sheikh Said Ramadhan bertempat di Institut Kajian Rantau Asia Barat (IKRAB), Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM), Bangi sewaktu berkunjung ke Malaysia tiga tahun lalu.

Kunjungan ke Malaysia

“Ia berlaku lantaran kejahilan golongan awam terhadap ijtihad seseorang ulama. Apa pun, ingatlah jasa beliau yang telah meninggalkan banyak ilmunya pada kita,” luah anak muda kelahiran Port Dickson, Negeri Sembilan ini.

Pada tahun 2010, Sheikh Said Ramadhan pernah berkunjung ke Malaysia melalui inisiatif yang dianjurkan oleh Persatuan Ulama Malaysia (PUM). Sepanjang berada di Malaysia, beliau sempat menghadiri pelbagai majlis ilmu dan memberi ceramah yang diterjemahkan oleh Zulkifli.

Ini termasuklah mengadakan syarahan perdana di Masjid Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah, Shah Alam, Selangor, Wacana Ilmiah: Islamic & Extremism di Institut Kajian Rantau Asia Barat (Ikrab), Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM), kuliah di Masjid Al-Azhar Kolej Universiti Islam Selangor (KUIS) dan program Aplikasi Fiqh Sirah dalam Realiti Semasa di Institut Kefahaman Islam Malaysia (IKIM).

Dalam pada itu, salah seorang ulama Syria, Sheikh Muhammad Abul Huda al-Yaqoubi berkata, Allah telah mengurniakan pengakhiran hayatnya dengan kebaikan dan kemuliaan syahid.

“Sesungguhnya pemergian beliau adalah satu kehilangan besar buat umat Islam seluruhnya. Beliau merupakan seorang mujaddid dalam pemikiran dan akidah. Beliau adalah seorang alim rabbani yang berjuang membela Islam dan ASWJ berdekad lamanya di mimbar Damsyik dan kuliah syariah,” jelas Sheikh Muhammad Abul Huda.

Beberapa hari sebelum dijemput pulang menghadap Ilahi, Sheikh Said Ramadhan juga pernah berkata: “Setiap apa yang berlaku padaku atau yang menuduhku daripada ijtihadku, maka aku harap ia tidak terlepas daripada ganjaran ijtihad (yang betul mendapat dua ganjaran dan yang tidak mendapat satu ganjaran).”

Jenazah beliau telah disembahyangkan oleh ribuan pengikutnya dan dikebumikan di sebelah makam Salahuddin al-Ayubi yang terletak berdekatan dengan Masjid Ummaiyyah di Damsyik, Syria

Dikirim dalam Tokoh Ulama' | Leave a Comment »

Sumbangan ulama Pondok Fatahoni di Malaysia

Posted by epondok di Disember 23, 2012

Ulama pondok memberi sumbangan besar dalam membentuk pandangan alam (worldview) Melayu Nusantara yang bertepatan dengan Islam sebenar. Melalui kitab dan buku
yang mereka hasilkan, ajaran agama Islam disebarkan dan berakar kukuh di rantau ini.

Kedatangan penjajah Barat ke Asia Tenggara tidak dapat mengubah pandangan alam itu, malah terus dimanfaatkan oleh para intelek dan pengkaji hari ini, terutama dalam menjawab cabaran dan serangan pelbagai aliran seperti liberalisme, pluralisme dan ajaran sesat.

Antara mereka yang berperanan penting dalam proses Islamisasi dan pengislaman pandangan alam bangsa Melayu Nusantara ialah ulama dari Patani. Tokoh-tokoh agama ini
menghasilkan kitab dan buku bahasa Melayu-Jawi secara berterusan, dan dalam jumlah yang banyak.

Mereka juga menterjemah kitab Bahasa Arab ke Bahasa Melayu atas kepentingan dan keperluan pendidikan bagi masyarakat tempatan agar lebih mudah memahami ajaran Islam.

Tiga bidang ilmu yang penting ialah tauhid atau usuluddin, fiqah atau syariah, dan tasauf. Terdapat juga penghasilan dalam bidang tafsiran al-Quran, hadis, tajwid dan
sejarah Islam, tetapi tidak berapa banyak.

Banyak pondok di Malaysia, sejak peringkat awal sehingga negara kita mencapai kemerdekaan, diasaskan oleh ulama dan tok guru yang berasal dari Patani. Ramai juga yang
menjadi mufti, qadhi dan pembesar agama di peringkat negeri, termasuk Kedah, negeri kelahiran saya.

Ustaz Haji Wan Ismail bin Mustafa al-Patani atau dikenali dengan nama Cik Dui Kedah adalah ulama dan tokoh agama yang disegani. Sheikh Wan Sulaiman bin Wan Siddiq (1874-1935) adalah Sheikhtul Islam kedah.

Sheikh Wan Ibrahim bin Abdul Qadir al-Patani atau dikenali juga dengan gelaran Pakcu Him Kedah telah menubuhkan sebuah pondok terkenal, sehingga mempunyai pelajar dari seluruh Semenanjung dan dari Sumatra pada zamannya.

Seorang lagi pengasas pondok di Sik, Kedah ialah Ustaz Haji Yakqub al-Patani,

Pengasas pondok Sungai Dua, Seberang Perai ialah Sheikh Zainal Abidin bin Muhammad al-Patani (atau Tuan Minal), seorang ulama besar yang telah menghasilkan beberapa kitab dengan sahabatnya, Sheikh Abdus-Samad Kelumbung al-Patani.

Selain beliau, seorang lagi tok guru yang mengasas pondok di Seberang Perai iaitu di Sungai Lalang ialah Sheikh Ahmad Al-Patani. Di Perak, mufti pertamanya ialah seorang ulama besar berketurunan Patani-Kelantan bernama Ustaz Wan Muhammad.

Malah, ramai pemimpin di Perak adalah keturunan Patani termasuk beberapa Menteri Besar dan Tan Sri Rafidah Aziz. Di Pantai Timur, peranan dan sumbangan ulama Patani sangat besar.

Hubungan antara Patani dan Kelantan bukan sahaja rapat dari segi geografi, malah wujud pertalian darah dan kekeluargaan. Antara ulama tersohor ialah Sheikh Wan Ali Kutan al-Kalantani (1820-1913), Sheikh Abdus-Samad (Tuan Tabal) dan Ustaz Nik Mahmud bin Ismail (Datuk Perdana Menteri Paduka Raja Kelantan).

Datuk nenek ulama terkenal Tok Kenali berasal dari Cahaya (atau Chaiya) di utara Patani. Ulama-ulama terkenal Terengganu seperti Sheikh Abdul Qadir bin Abdur-Rahim al-Patani (atau Tok Bukit Bayas), Sheikh Wan Hasan bin Wan Ishak al-Patani dan Sheikh Muhammad Amin (atau Tok Duyung), semuanya berasal dari Patani.

Di Pahang, ada dua ulama Patani yang sangat menonjol pada zaman mereka iaitu Sheikh Utsman (Mufti Pahang pertama, meninggal 1918), yakni guru kepada pahlawan Mat Kilau, dan Ustaz Haji Abdul Mubin al-Patani (1885-1948), yang menjadi guru kepada Al-Sultan Pahang, Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin dan Sultan Abdullah Muzaffar Shah.

Ulama Patani paling berpengaruh di Negeri Sembilan ialah Tuan Guru Haji Muhammad Sa’id (1875-1926). Beliaulah yang membaca doa sewaktu pengisytiharan kemerdekaan dan pelantikan Yang di-Pertuan Agong pertama.

Anaknya, Sheikh Haji Ahmad dan cucunya, Sheikh Haji Murtadha, menjadi Mufti Negeri. Bekas mufti dan Hakim Besar Johor, Sheikh Haji Abdullah bin Musa, berketurunan Patani-
Kelantan; begitu juga Tengku Mahmud Zuhdi bin Abdur-Rahman al-Patani (1876-1956), yang menjadi Sheikhtul Islam Selangor sewaktu pemerintahan Sultan Sulaiman.

Dikirim dalam Tokoh Ulama' | Leave a Comment »

Siapa Tok Ku Tuan Besar?

Posted by epondok di Disember 21, 2012

Oleh SYED ABI GHUFRAN SYED AHMAD AL-IDRUS

MASJID Tok Ku Tuan Besar yang terletak di Cabang Tiga, Kuala Terengganu.

GOLONGAN Syed al-Idrus yang berada di Terengganu adalah berasal dari Hadramaut melalui zuriat Syed Muhammad bin Ahmad al-Idrus atau lebih dikenali dengan nama Tok Makam Lama. Keturunannya sangat dihormati oleh masyarakat setempat kerana ilmu agamanya yang tinggi, kepandaian menyelesaikan masalah, memiliki adab dan akhlak terpuji serta rapat dengan pihak istana melalui perkahwinan.

Tok Makam Lama telah menetap dan mengajar agama Islam di negeri Terengganu dan meninggal dunia pada 1209 Hijrah. Kedatangan Tok Makam Lama ke Terengganu ketika masih bujang dan kemudian berkahwin dengan wanita tempatan, Wan Selamah yang merupakan cicit kepada Wan Ismail, seorang berpangkat datuk di Terengganu (Dato’ Bukit Datu) ketika pemerintahan Sultan Zainal Abidin 1 (1725M-1733M).

Salah seorang anak Tok Makam Lama yang bernama Sharifah Aishah (Tuan Hitam) telah berkahwin dengan Syed Zainal Abidin bin Syed Hussein al-Idrus.

Daripada zuriat Syed Zainal Abidin inilah lahirnya seorang tokoh agama yang terkenal di Terengganu iaitu Syed Muhammad yang turut terkenal dengan gelaran Tok Ku Tuan Besar, sekali gus merupakan keturunan Syed al-Idrus yang mula-mula sekali muncul sebagai guru agama yang masyhur di Terengganu.

Ketika berumur sembilan bulan dalam kandungan, bapanya telah berangkat ke Jawa. Syed Zainal Abidin tidak pernah melihat wajah anaknya (Tok Ku Tuan Besar). Khabarnya, Syed Zainal Abidin telah meninggal dunia di Kendal iaitu suatu wilayah yang terletak di Semarang, Jawa, Indonesia. Tok Ku Tuan Besar dilahirkan sehari selepas kematian bapanya iaitu pada 1211H/1794M.

Semenjak itu, ibunya memberi didikan agama kepada Tok Ku Tuan Besar dan dibantu bapa saudaranya, Tok Ku Tuan Pahang, Syed Ahmad (Tok Ku Melaka), Tok Ku Tuan Darat serta turut diambil sebagai anak angkat oleh seorang pembesar daerah di Cabang Tiga bernama Raja Tepok.

Pada usianya tujuh tahun, Raja Tepok telah menghantar Tok Ku Tuan Besar ke Mekah dan pulang ke tanah air ketika berusia antara 18-20 tahun. Raja Tepok mentadbir dari Cabang Tiga hingga ke Ulu Telemong dan Tanjung Aur. Ketika Raja Tepok meninggal dunia, beliau telah mewakafkan semua tanah miliknya di Kampung Cabang Tiga kepada Tok Ku Tuan Besar dan istana Raja Tepok dihadiahkan untuk dijadikan surau (sekarang dikenali, Masjid Tok Ku Tuan Besar).

Beliau bersama sahabatnya, Wan Abdullah (Tok Sheikh Duyung) telah belajar dengan seorang guru agama terkenal bernama, Wan Abdul Kadir (Tok Sheikh Abdul Kadir) di Bukit Bayas. Beliau merupakan seorang pelajar yang tekun dan sanggup berulang alik dari Cabang Tiga ke Bukit Bayas dengan berjalan kaki melalui bendang padi dan hutan belukar. Beliau selalu menggunakan daun keladi betawi untuk melindungi dirinya ketika hujan dan panas.

Di samping mempunyai ingatan yang baik, beliau juga mampu membaca al-Quran dengan beberapa qiraat dengan lagu yang merdu. Ketika berumur 20 tahun, Tok Ku Tuan Besar telah melanjutkan pelajaran agama di Mekah dan berguru dengan Sheikh Daud bin Abdullah al-Fatani, Sheikh Abdul Hamid Syurwani dan Imam al-Sheikh Nawawi.

Sekembalinya dari Mekah pada 1263H/1846M, beliau telah mengajar di suraunya yang terletak di Cabang Tiga (sekarang dikenali sebagai Masjid Tok Ku Tuan Besar). Murid-muridnya bukan sahaja dari Terengganu tetapi juga dari luar negeri.

Masjid ini masih wujud hingga ke hari ini. Di masjid inilah beliau menerapkan semangat kasihkan agama, mengajar syariat dan hukum agama sehingga mampu diterjemahkan dalam kehidupan masyarakat di situ.

Inilah yang menyebabkan beliau menjadi terkenal dan ulama yang termasyhur di seluruh pelosok negeri serta mempunyai kedudukan tertinggi dalam urusan hal ehwal Islam Terengganu. Beliau disemadikan di belakang masjid ini serta beberapa tokoh lain.

Tok Ku Tuan Besar amat disegani, sama ada kawan dan lawan kerana jasanya kepada agama, keidealan perwatakan serta percakapannya. Beliau dianggap oleh masyarakat setempat sebagai pemimpin yang ikhlas dan bijak dalam menangani masalah yang diajukan kepadanya, bahkan sultan juga memohon buah fikirannya jika mempunyai masalah dalam hal ehwal pentadbiran negeri.

Beliau juga mendapat gelaran Tok Ku Hadis kerana berjaya membentuk kepercayaan dalam kalangan masyarakat melalui pengajaran dan tingkah laku mulia.

Beliau juga hidup sezaman dengan beberapa orang Sultan Terengganu tetapi sangat rapat dengan Sultan Umar. Selain menjadi ulama pada zaman pemerintahan Sultan Umar (1839M-1875M), Tok Ku Tuan Besar turut menjadi ulama pada zaman pemerintahan Sultan Zainal Abidin III (1881M-1918M).

Sebagai seorang ulama yang sangat dihormati dan salah seorang pembesar negeri, beliau telah dianugerahkan gelaran “Tuan Besar Paduka Indera” (Paduka Raja Indera) daripada Sultan Umar.

Di samping menjadi Sheikhul Ulama, beliau juga dianggap sebagai ketua kepada ulama-ulama dan masyarakat Arab di Terengganu. Pada masa hayatnya, hukum Islam telah diamalkan secara meluas dalam sistem pentadbiran negeri Terengganu dan disebabkan keadilan pemerintahan Baginda Umar berlandaskan Undang-Undang Islam maka negeri i ini terkenal dengan keamanannya.

Sultan Umar telah menubuhkan beberapa jabatan penting antaranya Dewan Ulama yang diketuai oleh Tok Ku Tuan Besar. Ia merupakan badan tertinggi dalam kerajaan dan berfungsi sebagai tempat rujukan dalam semua bidang serta menyelesaikan masalah negeri.

Mufti

Tok Ku Tuan Besar pernah menjadi Mufti Terengganu ke-2 dari 1860 hingga 1878. Malah beliau telah diberi kuasa autonomi untuk menguruskan daerah Cabang Tiga oleh Sultan Umar.

Beliau telah menjadikan masjid sebagai pejabatnya, membina sebuah rumah pasung bagi menahan pesalah dan sebatang tiang untuk mengikat orang-orang yang dikenakan ta’zir kerana tidak berpuasa dan solat Jumaat.

Penyerahan daerah Cabang Tiga dan kawasan sekitarnya merupakan satu pengiktirafan serta kepercayaan kepada seorang ulama untuk mentadbir sebahagian daripada negeri Terengganu.

Tok Ku Tuan Besar meninggal dunia pada 17 Muharam 1295H bersamaan 21 Januari 1878 ketika berusia 84 tahun akibat daripada demam yang berlarutan hingga mukanya pucat, matanya cengkung dan lemah badan.

Dikirim dalam Tokoh Ulama' | Leave a Comment »

Syeikh Muhammad Nur bin Saif bin Hilal al Mahiri Maliki Penyiram kasih di Kota Suci

Posted by epondok di Disember 14, 2012

Syeikh Muhammad Nur Saif

KOTA Suci Mekah pada dekad-dekad lalu sentiasa dihiasi dengan para ulama Ahli Sunnah Wal Jamaah yang mengharumkan buminya dengan halaqah-halaqah ilmu Islam yang bermanfaat.

Antara mereka yang menjadi nadi memakmurkan Masjidil Haram dengan ilmu, hikmah dan amal, yang tulus, ikhlas lagi suci hatinya ialah Al ‘Allamah Syeikh Muhammad Nur bin Saif bin Hilal al Mahiri Maliki.

Dilahirkan pada 1232 Hijrah bersamaan tahun 1905 Masihi di Dubai, Emiriah Arab Bersatu (UAE), Syeikh Muhammad Nur Saif semenjak kecil telah dihantar oleh bapanya menghafaz al-Quran di pusat penghafazan al-Quran dan mempelajari asas-asas ilmu agama.

Kemudian pada 1335 Hijrah, bapanya membawa beliau ke Mekah untuk menunaikan haji dan umrah lalu memasukkan beliau ke Madrasah al Falah dan menamatkan pengajian di sana pada 1347 Hijrah.

Pada tahun yang sama Syeikh Ali Zainal Ridha telah mengasaskan Madrasah al Falah yang keempat di Dubai dan meminta agar Madrasah al Falah di Mekah menghantar salah seorang penuntut lepasannya yang paling alim dan berbakat untuk mentadbirnya.

Maka Syeikh Muhammad Nur Saif terpilih dan dilantik sebagai pengetuanya memandangkan beliau berasal dari Dubai dan lebih mengenali hal ehwal kehidupan masyarakat Islam di negeri kelahirannya.

Selama 22 tahun Syeikh Muhammad Nur Saif mencurahkan masa dan tenaganya mentadbir Madrasah al Falah yang merupakan pusat ilmu dan benteng Ahli Sunnah Wal Jamaah di Dubai dan madrasah itu telah melahirkan tokoh-tokoh Islam disegani.

Pada masa yang sama juga beliau telah diamanahkan untuk mentadbir Madrasah al Ahmadiah yang merupakan madrasah seliaan kerajaan di Dubai.

Pada 1369 Hijrah, Syeikh Muhammad Nur Saif kembali ke Mekah dan mengajar di Madrasah al Falah Mekah sehingga 1389 Hijrah serta menetap di sana sehingga ke akhir hayatnya.

Syeikh Muhammad Nur Saif amat cintakan majlis ilmu dan begitu bersungguh-sungguh melahirkan generasi Islam yang berkualiti.

Beliau telah ditauliahkan oleh para masyayikh Masjid al Haram sebagai salah seorang tenaga pengajar. Halaqah pengajiannya menyajikan pelbagai jenis ilmu Islam yang bermanfaat. Kemahirannya dalam ilmu Bahasa Arab juga tidak dapat dipertikaikan.

Sepanjang bergelar ahli ilmu, beliau telah memperoleh faedah ilmu dan ijazah daripada ramai ulama Ahli Sunnah Wal Jamaah terkemuka, sama ada yang berada di Mekah dan Madinah mahupun selainnya.

Di antara mereka yang telah mengasuh, mendidik dan mencurahkan ilmu serta ijazah kepadanya ialah bapanya, Syeikh Saif bin Hilal, Sayyid Muhammad al ‘Arabi al Tabbani, Syeikh Umar Hamdan al Mahrisi, Syeikh Muhammad Ali al Maliki, Syeikh Muhammad Yahya Aman al Hanafi, Syeikh Abid al Maliki, Syeikh Ahmad al Tiji, Syeikh Isa Rawwas dan ramai lagi.

Cendekiawan Islam

Hasil didikan dan curahan ilmunya pula telah berjaya melahirkan ramai tokoh cendekiawan Islam yang terkemuka dan masyhur dalam arena keilmuan.

Antara mereka ialah; al Musnid Syeikh Muhammad Yasin al Fadani, Syeikh Abdullah al Lahji, Syeikh Ismail Uthman Zain, Sayyid Muhammad Alawi al Maliki, Syeikh Ahmad Jabir, Syeikh Ahmad Muhammad Nursaif, Sayyid Hamid al Kaf dan lain-lain lagi.

Setelah mencurahkan ilmu dan bakti kepada umat manusia, Syeikh Muhammad Nur Saif dipanggil bertemu Allah pada waktu Zuhur hari Selasa, 30 Jamadilawal 1403 Hijrah bersamaan 21 Februari 1985 Masihi dan disemadikan di tanah perkuburan al Ma’la, Mekah di sisi kubur gurunya, Sayyid Muhammad al ‘Arabi al Tabbani al Hasani.

Meskipun beliau telah pergi, namun ingatan terhadapnya kekal berbaki dan jasa baktinya kekal dalam ingatan dan doa insan-insan yang mencintainya selagi mana manusia berpegang dengan al-Quran dan sunnah dalam menempuh jalan yang lurus.

Syeikh Muhammad Nur Saif telah menitipkan dan menyemai benih ilmu dengan penuh kasih-sayang dan kita pula yang telah menjadi kaya dengan hasil tuaiannya pada hari ini.

Semoga Allah merahmati rohnya dan menjadikan persemadian beliau sebagai salah satu dari taman-taman syurga-Nya.

Dikirim dalam Tokoh Ulama' | Leave a Comment »

Syeikh Hasan al Masysyat Penyeri kota Mekah

Posted by epondok di Oktober 19, 2012

MANUSKRIP tulisan tangan Syeikh Hasan al Masysyat pada 1393 Hijrah iaitu lebih kurang enam tahun sebelum kewafatannya.

MASJID al Haram pada dekad-dekad yang silam tidak pernah sunyi daripada ulama Ahli Sunnah Wal Jamaah yang merupakan jaguh ilmuan daripada mazhab yang empat. Mereka menyampaikan ilmu dengan penuh kesungguhan dan keikhlasan demi berkhidmat kepada syariat Nabi Muhammad SAW. Ilmu dan keberkatan yang dititipkan akhirnya dibawa pulang oleh para guru dari Tanah Melayu untuk disebarkan kepada masyarakat Islam di rantau ini.

Di antara mereka yang menjadi nadi memakmurkan Masjid al Haram dengan ilmu, hikmah dan amal, tulus, ikhlas lagi suci hatinya ialah al ‘Alim al ‘Allamah Syeikh Hasan bin Muhammad al Masysyat al Maliki al Manafi al Qurasyi.

Dilahirkan pada 3 Syawal 1317 Hijrah bersamaan 4 Februari 1900 Masihi di Mekah al Mukarramah dengan salasilah nenek moyang sampai kepada Abdu Manaf bin Qusay bin Kilab, iaitu datuk ketiga bagi Rasulullah.

Semenjak kecil, beliau telah dihantar oleh bapanya Syeikh Muhammad al Masysyat menghafaz al Quran di pusat penghafazan al-Quran kemudian menyambung pembelajarannya di Madrasah Saulatiyyah yang masyhur di Mekah pada zaman itu. Di sana, beliau telah menghabiskan waktu dengan menghafaz segala matan-matan ilmu Islam baik yang berbentuk nazam mahupun prosa.

Setelah menamatkan pengajian awal di Madrasah Saulatiyyah, beliau dilantik sebagai tenaga pengajar di situ dan berkhidmat dalam tempoh yang agak lama.

Pada masa yang sama juga beliau memenuhkan waktunya menuntut ilmu di halaqah-halaqah ilmu di Masjid al Haram daripada para ulama yang masyhur, seperti Syeikh Muhammad Ali al Maliki, Syeikh Umar Hamdan al Mahrisi, Sayyid Umar Bajunaid, Syeikh Muhammad Habibullah al Syanqiti dan ramai lagi.

Disebabkan kebijaksanaan dan penguasaan yang cepat terhadap ilmu-ilmu Islam, beliau telah ditauliahkan sebagai salah seorang tenaga pengajar di Masjid al Haram dan mengajar di sana sepanjang hayatnya tanpa mengambil sebarang gaji atau upah.

Kemahiran beliau dalam ilmu Islam dan kedudukannya yang tinggi juga menyebabkan beliau dilantik sebagai Ahli Majlis Syura, Ketua Mahkamah Syariah kemudiannya sebagai Kadi di Mekah.

Keilmuan Syeikh Hasan juga mendapat pengiktirafan luar apabila beliau turut ditauliahkan sebagai tenaga pengajar di Masjid Nabawi, Masjid Sayyiduna Husain di Mesir dan Masjid Umawi di Syria dalam siri ziarahnya ke sana. Beliau mengajar pelbagai bidang ilmu Islam terutama dalam bidang fiqh dan usul, hadis dan ulum hadis, tafsir, sirah dan tasawuf, terutamanya kitab Ihya’ ‘Ulumiddin dan Hikam Syeikh Ata’illah al Sakandari.

SYEIKH HASAN MUHAMMAD AL MASYSYAT

Bermusafir

Bermusafir atas tujuan ilmu adalah menjadi satu kemestian bagi seorang ulama. Syeikh Hasan al Masysyat juga tidak terkecuali daripada itu apabila melakukan kunjungan ke beberapa negara Islam seperti Sudan, Mesir dan Syria.

Di Mesir beliau telah bertemu dengan jaguh-jaguh ulama di sana seperti Syeikh Muhammad Zahid al Kauthari, Syeikh Salamah al Qudha’i dan ramai lagi. Dalam musafirnya ke Sudan, beliau telah bertemu dengan Syeikh al Fatih Qaribullah dan Sayyid Ali al Mirghani di mana dalam pemusafiran ini, matlamatnya tidak lari daripada urusan dakwah, perbincangan ilmiah, penyampaian ilmu dan permohonan ijazah.

Sepanjang bergelar ahli ilmu, beliau telah memperoleh faedah ilmu dan ijazah daripada ramai ulama Ahli Sunnah Wal Jamaah terkemuka, sama ada yang berada di Mekah dan Madinah mahupun selainnya.

Antara mereka yang telah membina personaliti ilmu dan mengijazahkannya ialah Syeikh Muhammad Ali al Sannari, Syeikh Abdullah Hamaduh, Syeikh Abdurrahman Ahmad al Dahhan, Syeikh Jamal Amir al Maliki, Sayyid Umar ibn Abu Bakr Bajunaid, Syeikh Muhammad al Syanqiti, Syeikh Khalifah al Nabhani, Syeikh Isa Rawwas, Syeikh Muhammad Ali al Maliki yang digelar Sibawaih pada zamannya lantaran kehebatannya dalam ilmu Nahu, Muhaddith al Haramain Syeikh Umar Hamdan al Mahrisi, Sayyid ‘Aidarus ibn Salim al Bar, Sayyid ‘Alawi ibn Tahir al Haddad bekas Mufti Kerajaan Johor, Sayyid Abdul Hayy al Kattani, Syeikh Najib al Muti’i dan ramai lagi. Senarai gurunya itu boleh dirujuk di dalam kitab al Thabat al Kabir fi Masyyakhah wa Asanid wa Ijazaat al Syeikh Hasan al Masysyat al Makki.

Ketika menjadi tenaga pengajar di Mekah, beliau dan beberapa ulama di sana telah mengasaskan Jam’iyyah al Khairiyyah Li Tahfiz al Quran al Karim iaitu sebuah badan kebajikan yang menyelenggara dan menguruskan halaqah-halaqah penghafazan al-Quran di sana yang dipengerusikan oleh al Imam al Allamah Sayyid Alawi ibn Abbas al Maliki. Selepas kewafatan Sayyid Alawi pada tahun 1391 Hijrah, beliau telah dilantik pula memikul amanah menyelia dan mempengerusikan badan tersebut sehingga ke akhir hayatnya.

Setelah mencurahkan ilmu dan bakti kepada umat manusia, Syeikh Hasan al Masysyat dipanggil bertemu Allah pada 7 Syawal 1399 Hijrah bersamaan 31 Ogos 1979 dan disemadikan di Mekah al Mukarramah. Ingatan terhadapnya kekal berbaki dan jasa baktinya kekal dalam ingatan dan doa insan-insan yang mencintainya selagi mana manusia berpegang dengan al Quran dan Sunnah dalam menempuh jalan yang lurus. Semoga Allah merahmatinya dan menjadikan tempat persemadiannya sebagai salah satu dari taman-taman syurga-Nya

Dikirim dalam Tokoh Ulama' | Leave a Comment »

Sayyid Abdul Aziz al Siddiq al Ghumari Ahli hadis terkemuka

Posted by epondok di September 21, 2012

SAYYID Abdul Aziz (barisan depan tiga dari kiri), Sayyid Ahmad (berjubah putih) dan Sayyid Abdul Hayy ketika disambut oleh masyarakat Islam di Tanjah, Maghribi sekitar 1947 sebaik pulang dari Universiti al Azhar.

AL’ALLAMAH al Muhaddith al Syarif Sayyid Abdul Aziz al Siddiq al Ghumari al Idrisi al Hasani dilahirkan di Tanjah, Maghribi pada 1338 Hijrah bersamaan 1918 Masihi daripada keluarga al Siddiq yang masyhur dengan keilmuan dan ketakwaan.

Nasab yang penuh ialah Abdul Aziz bin Muhammad bin al Siddiq bin Ahmad bin Muhammad bin al Qasim bin Muhammad bin Muhammad bin Abdul Mu’min bin Ali bin al Hasan bin Muhammad bin Abdullah bin Ahmad bin Abdullah bin Isa bin Sa’id bin Mas’ud bin al Fudhail bin Ali bin Umar bin al ‘Arabi bin ‘Allal bin Musa bin Ahmad bin Daud bin Idris bin Idris bin Abdullah al Kamil bin al Hasan al Muthanna bin al Hasan al Sibt bin Ali dan Fatimah al Zahra’ binti Rasulullah SAW.

Bapanya Sayyid Muhammad al Siddiq merupakan salah seorang ulama dan wali Allah yang masyhur.

Manakala bondanya pula ialah Syarifah Fatimah al Zahra merupakan cucu kepada Sayyid Ahmad ‘Ajibah al Hasani pengarang syarah kitab hikam yang masyhur iaitu Iqaz al Himam fi Syarh al Hikam dan kitab al Bahr al Madid fi Ulum al Quran al Majid.

Keberkatan bapanya juga terzahir apabila tujuh anak lelakinya menjadi ulama Islam yang alim lagi disegani iaitu Sayyid Ahmad, Sayyid Abdullah, Sayyid Muhammad al Zamzami, Sayyid Abdul Aziz, Sayyid Abdul Hayy, Sayyid Ibrahim dan Sayyid al Hasan.

Menurut sejarah Islam, belum ada lagi dalam sebuah keluarga yang menghimpunkan ulama besar Islam seramai ini, yang membidangi kemahiran yang pelbagai.

Semenjak kecil lagi beliau telah menghafaz al-Quran dan mendapat perhatian dan didikan yang sempurna daripada bapanya. Selepas itu beliau menyibukkan diri dengan menguasai ilmu-ilmu asas Islam.

Selepas kewafatan bapanya, pada tahun 1355 Hijrah, beliau ke Mesir bersama adiknya Sayyid Abdul Hayy dengan ditemani oleh abang sulung mereka, Sayyid Ahmad. Di sana beliau melanjutkan pengajian di al Azhar yang masyhur ketika itu menghidangkan pelbagai jenis ilmu Islam.

Antara guru-gurunya di sana ialah Syeikh Mahmud Imam al Mansuri, Syeikh Abdul Salam Ghunaim al Dimyati, Syeikh Muhammad Izzat dan ramai lagi. Di al Azhar, Sayyid Abdul Aziz al Ghumari telah memilih untuk mendalami mazhab Syafii disebabkan kelebihan dan ikatannya yang kuat dengan hadis Nabi SAW.

Pakar hadis

Selepas melengkap dirinya dengan pelbagai bidang ilmu dalam dirinya, beliau pun menumpukan sepenuh perhatiannya kepada hadis dan ilmu-ilmu yang berkaitan dengannya.

Hafazannya terhadap hadis amat kuat dan luar biasa ditambah lagi dengan kemahirannya dalam ilmu-ilmu yang berkaitan dengan hadis seperti ilmu ‘ilal dan rijal juga al Jarh wa al Ta’dil.

Kelebihannya berdamping dengan kedua orang abangnya Sayyid Ahmad dan Sayyid Abdullah memberikan banyak kelebihan dan faedah kepadanya sehingga beliau tampil masyhur di dunia Islam sebagai seorang ahli hadis yang terkemuka pada zamannya.

Beliau juga turut mendapat ijazah ilmiah daripada ramai jaguh ulama zamannya seperti Syeikh Umar Hamdan al Mahrisi, Syeikh Abdullah Muhamad al Ghazi al Hindi al Makki, al Musnid al Muarrikh Muhammad Raghib al Tabbakh al Halabi, al Musnid Sayyid Ahmad Rafi’ al Tahtawi, al Imam al Akbar Muhammad al Khadir Husain al Tunisi, al ‘Allamah Muhammad Zahid al Kauthari, al ‘Allamah Muhammad Abdul Baqi al Ansari, al Musnid Sayyid Abdul Hayy al Kattani dan ramai lagi.

Apabila beliau bermusafir ke Mekah, para ulama di sana akan menyambut dan mengalu-alukan kedatangannya sebagai ahli hadis yang dikagumi. Mereka juga menganjurkan majlis periwayatan hadis Nabi untuk beliau menyampaikan ilmunya dan majlis tersebut mendapat sambutan yang luar biasa dan dihadiri oleh ramai penuntut ilmu dan umat Islam yang berkunjung ke Tanah Suci Mekah.

Dalam satu majlisnya di Mekah pada Hari Arafah, beliau juga telah mengijazahkan sebilangan besar ulama Islam yang terdiri daripada tuan guru dan kiai dari Tanah Melayu Nusantara dengan ijazah umum. Jumlah mereka yang diijazahkan itu mencecah angka ratusan orang di mana kebanyakan mereka adalah murid kepada Musnid al Dunya al ‘Allamah Syeikh Muhammad Yasin al Fadani dari Indonesia, Malaysia dan Pattani.

Di antara tokoh ulama dari Malaysia yang menerima ijazah tersebut ialah Tuan Guru Haji Abdul Rahman pengasas Madrasah Rahmaniah yang dikenali sebagai Pondok Lubuk Tapah dan anaknya Tuan Guru Haji Abdullah, Tuan Guru Yahya Junid dan ramai lagi.

Beliau adalah seorang pakar hadis yang menceburi bidang tasawuf dan menyelam ke dasar lautannya. Pada dirinya terhimpun akhlak mulia ahli sufi yang menjadi kebanggaan Islam. Beliau adalah seorang ulama dan ahli hadis yang mengasihi Rasulullah SAW dan ahli keluarga Nabi SAW. Sering sahaja beliau dilihat mengalirkan air mata apabila dihikayatkan perihal keperibadian, kebaikan, kemuliaan dan sirah kehidupan Baginda SAW dan ahli keluarganya.

Beliau juga adalah seorang yang tegas dalam menyatakan kebenaran dan tidak pernah merasa takut dan gentar dalam menegakkan kalimah yang hak. Pelbagai ujian dan dugaan menimpa dirinya disebabkan kesungguhannya yang amat sangat dalam mempertahankan maruah agama dan umat Islam.

Biografi

Sebilangan daripada sanad-sanad miliknya telah ditakhrij oleh muridnya al Muhaddith Dr. Mahmud Sa’id Mamduh di bawah tajuk Fath al Aziz fi Asanid al Sayyid Abd al Aziz. Beliau juga turut menulis biografinya sendiri bertajuk Ta’rif al Mu’tasi bi Ahwal Nafsi.

Sayyid Abdul Aziz kembali ke kampung halamannya di Tanjah, Maghribi pada bulan Rabiulawal 1366 Hijrah selepas menghabiskan waktu selama 12 tahun menuntut ilmu di Mesir. Di Tanjah, beliau menyibukkan diri dengan menyampaikan ilmu pengetahuan, menulis kitab, menyampaikan ceramah, khutbah dan melazimi bacaan wirid serta zikrullah.

Beliau amat kuat menekankan tentang perlunya amal ibadah itu diamalkan dengan kesungguhan dan ilmu. Beliau pernah mewasiatkan kepada salah seorang murid kanannya agar mengkhususkan satu hari dalam seminggu untuk beramal ibadat dalam erti kata memenuhkannya dengan amalan sunat seperti solat, puasa, bacaan al-Quran, wirid dan selawat ke atas Nabi.

Setelah menghabiskan sebahagian besar usianya dalam lapangan ilmu dan dakwah, Sayyid Abdul Aziz dijemput menemui Ilahi pada hari Jumaat 6 Rejab 1417 Hijrah bersamaan 17 November 1996 Masihi. Beliau disemadikan di sisi makam ahli keluarganya di Zawiyah Siddiqiah, Tanjah Maghribi.

Dikirim dalam Tokoh Ulama' | 1 Komen »

Sayyid Ahmad Zaini Dahlan Permata Tanah Haram

Posted by epondok di September 11, 2012

Sayyid Ahmad Zaini Dahlan

IMAM al ‘Allamah al Muhaddith Syeikh al Islam Syihab al Din Abu al Abbas Ahmad Zaini Dahlan al Hasani al Syafii al Makki Dilahirkan di Mekah pada 1232 Hijrah. Keluarga Dahlan di Mekah merupakan keluarga Ahli Bait daripada zuriat Saidina Hasan bin Ali yang masyhur dengan kemuliaan ilmu, amal dan nasab. Mereka juga adalah jaguh-jaguh terhandal dalam lapangan tarbiah dan dakwah.

Beliau dibesarkan dalam persekitaran keimanan dan ketakwaan di Mekah. Sejak kecil lagi beliau telah menghafaz al-Quran dan matan-matan ilmu Islam sebagaimana tradisi penuntut di Masjidil Haram suatu ketika dahulu.

Permata

Bakat dan kecerdikannya yang luar biasa itu telah menampilkan beliau sebagai permata yang berkilauan di Tanah Haram serta kebanggaan umat Islam. Disebabkan ketinggian ilmu dan kedudukannya itu, beliau telah ditabalkan sebagai syeikh dan mufti bagi mazhab Syafi’i di Mekah pada zamannya.

Kemahirannya dalam bidang ilmu Islam mencakupi pelbagai bidang sehingga beliau dinobatkan sebagai al muarrikh (sejarawan) dan al muhaddith (pakar hadis).

Beliau memiliki kekuatan hafazan yang luar biasa terhadap hadis sehingga ulama pada zaman tersebut menyifatkan hafazannya bagi Sahih al-Bukhari seumpama hafazan surah al-Fatihah.

Kehebatannya itu terhasil daripada kesungguhannya menuntut ilmu daripada para ulama. Antara para guru yang telah mencurahkan ilmu kepadanya ialah Syeikh Muhammad Said al Maqdisi, Syeikh Ali Surur al Makki, Syeikh Abdullah Siraj al Makki al Hanafi, Syeikh Hamid al ‘Attar dan ramai lagi.

Dari sudut ijazah pula beliau turut meriwayatkan daripada al Wajih Abdurrahman al Kuzbari, Uthman bin Hasan al Dimyati yang merupakan sandaran utamanya dalam periwayatan, Syeikh Muhammad bin al Husain al Habsyi, Syeikh Muhammad bin Ramadhan al-Marzuqi dan lain-lain lagi.

Demikian juga ramai di kalangan ahli ilmu dan ulama sezaman dengannya menjadikan beliau sebagai guru serta memohon ijazah daripadanya. Di antara mereka ialah Muhammad Tayyib al Naifar, Muhammad al Makki Azzuz, Sayyid Muhammad Said bin Muhammad Salim Babasil, Sayyid Salim al ‘Aidarus, Syeikh Ahmad bin Uthman al Attar, Muhammad Zahir al Watari, Ahmad bin Ismail al Barzanji, Muhammad Imam bin Ibrahim al Saqa dan ramai lagi.

Galakan

Sayyid Ahmad Zaini Dahlan adalah seorang murabbi (pentarbiah) yang mengambil berat mengenai urusan ilmu dan dakwah Islam.

Beliau sentiasa memberi galakan kepada para penuntut ilmu agar belajar bersungguh-sungguh. Kegigihannya dalam menyebarkan dakwah Islam kelihatan jelas dalam usahanya melatih dan mendidik murid-muridnya membidangi ilmu-ilmu Islam di Mekah yang kemudiannya dihantar ke seluruh pelosok negeri bagi memperkenalkan Islam dan mengajar ilmu agama kepada masyarakat sehingga sampai ke ceruk-ceruk perkampungan di negara Hijaz, Yaman dan Syam.

Tidak cukup dengan itu, beliau telah melaburkan wang sakunya untuk membiayai perbelanjaan yang diperlukan oleh para pendakwah yang ditugaskan oleh beliau di sekitar kawasan pedalaman dan perkampungan Mekah.

Beliau juga telah menginfakkan hartanya bagi membiayai pembinaan masjid-masjid di kawasan tersebut serta menugaskan murid-muridnya melaungkan azan, mendirikan solat fardu serta mengajar umat Islam kaifiat menunaikan solat serta urusan-urusan agama yang lain.

Beliaulah juga yang berusaha dan menyarankan Sultan Maghribi Abu Ali al Hasan agar mencetak kitab Ittihaf al Sadah al Muttaqin bi Syarh Ihya’ Ulumiddin karangan al Hafiz Muhammad Murtadha al Zabidi yang merupakan syarahan bagi kitab Ihya’ Ulumiddin apabila terdapat mesin percetakan kitab pertama di Mekah

Dikirim dalam Tokoh Ulama' | Leave a Comment »

Tok Selehor suluk dalam kubur

Posted by epondok di September 10, 2012

Oleh MOHD. SHAH CHE AHMAD
Gambar Amin Farij Hasan

Walau berusia lebih 100 tahun, kubur suluk Tok Selehor masih utuh dan dipelihara dengan baik oleh waris Allahyarham.

MEREMANG bulu roma membayangkan gambaran keadaan dalam kubur atau ‘rumah persinggahan’ yang menempatkan jasad bagi orang yang telah meninggal dunia.

Pelbagai kisah mistik dan pengalaman aneh yang pernah diceritakan menambah lagi gambaran seram di fikiran segelintir daripada kita untuk mendekati kawasan tersebut seorang diri.

Namun, tidak kira tinggi mana pangkat atau banyaknya harta seseorang individu semasa di dunia, manusia tidak dapat lari daripada ditempatkan di dalam tanah yang gelap itu sendirian dengan hanya bertemankan cacing dan haiwan tanah lain.

Berbeza dengan bekas tokoh ulama terkemuka tanah air, Allahyarham Abdul Rahman Uthman, anak kelahiran Tumpat, Kelantan itu menjadikan kubur sebagai tempat pilihannya untuk bersendiri.

Biarpun perlu bergelap dan kepanasan di dalam kubur sedalam tujuh kaki, Abdul Rahman yang terkenal dengan gelaran Tok Selehor lebih gemar meluangkan masa dan menyendiri di dalam kubur.

Menurut cicit Tok Selehor, Mohd. Shauki Abd Majid, Tok Selehor pernah menghabiskan masa sehingga 40 hari berturut-turut di dalam kubur buatannya itu tanpa menyalin pakaian atau bertemu sesiapa.

Baginya, dengan menghabiskan masa bertafakur di dalam kubur adalah landasan untuknya mendekatkan diri kepada Pencipta, sekali gus menghilangkan sifat-sifat mazmumah yang lahir dalam dirinya.

“Oleh kerana ketokohan Tok Selehor yang hebat pada masa itu, ramai dalam kalangan masyarakat yang terlalu menyanjungi Allahyarham.

“Sehinggakan setiap kali waktu kuliahnya diadakan, Kampung Selehor yang diberi nama sempena gelarannya itu pasti akan dibanjiri oleh ribuan orang.

“Bukan sahaja penduduk setempat, malah masyarakat negara jiran berhampiran termasuk Patani, Kemboja, Palembang, Jawa dan Siak juga hadir meraikan majlis sehingga ada yang terpaksa memanjat pokok untuk melihat Tok Selehor.

“Jadi, bagi mengelakkan daripada sifat riak dan takbur dengan sanjungan tersebut, Tok Selehor akan masuk untuk bersuluk di dalam kubur buatannya sendiri itu dalam tempoh tertentu,” katanya yang merupakan antara waris Tok Selehor yang masih hidup.

Shauki berkata, kubur itu dibuat bertujuan menghilangkan riak dan memperkukuhkan sifat ikhlas Tok Selehor apabila terlalu disanjungi orang ramai dan mengelakkan daripada terlalu diagung-agungkannya.

Tok Selehor yang merupakan pengasas beberapa pondok pengajian di Kelantan adalah salah seorang daripada lima ulama terkenal di Kelantan pada masa itu termasuk Tok Kenali dan Tok Kemuning.

Masih utuh

Selepas dibina lebih 100 tahun lalu, kubur suluk Tok Selehor masih utuh dan dipelihara dengan baik oleh keturunan beliau.

Kubur tersebut yang pada asalnya hanya berdindingkan tanah dan dibiar terbuka, kini telah diubahsuai dengan dibina sebuah bilik kecil pada tapak kubur suluk Tok Selehor tersebut.

Ia bertujuan mengelakkan daripada tertimbus akibat runtuhan tanah atau pelbagai amalan khurafat yang dilakukan oleh segelintir individu yang kurang pengetahuan agama.

“Sebagai keturunan Tok Selehor, kami bertanggungjawab memastikan peninggalan ulama besar tanah air ini terpelihara atau tidak hilang ditelan zaman.

“Sekeliling tapak kubur suluk ini kini telah dibina sebuah bilik kecil berkunci. Manakala dalam kubur itu pula diletakkan lampu, tangga dan juga dinding mar-mar.

“Ia untuk mengekalkan tapak bersuluk peninggalan Tok Selehor daripada hilang tertimbus dan sebagainya.

“Kubur suluk ini juga dibuka kepada orang ramai yang ingin memuhasabah diri dengan merasai gambaran mati di dalam kubur.

“Bagaimanapun ia terpaksa dipantau dan dikunci bagi mengelakkan perbuatan khurafat dan syirik berlaku,” ujarnya.

Shauki berkata, diceritakan idea membina tempat suluk bermula semasa Tok Selehor menuntut di Mekah. Seorang daripada gurunya pernah bertanya mengenai cita-citanya. Antara jawapan Tok Selehor adalah beliau ingin menjadi penghulu semua orang mati.

Justeru, selepas tamat pengajian dan pulang ke tanah air, Tok Selehor menggali sebuah kubur berhampiran rumahnya untuk dijadikan tempat beliau bersolat dan berkhalwat kepada Allah SWT.

Tambahnya, antara tujuan lain Tok Selehor menggali lubang itu supaya hati menjadi kecut dan sentiasa mengingati mati.

“Inilah antara langkah sebenarnya untuk benar-benar insaf dan mendekatkan diri kepada Allah SWT dengan mengingati mati. Tambahan pula merasai hidup seorang diri di dalam tanah yang panas dan gelap gelita,” jelasnya.

Kawan baik Tok Kenali

Tok Selehor merupakan salah seorang teman rapat kepada Allahyarham Muhammad Yusuf Ahmad atau lebih dikenali sebagai Tok Kenali.

Shauki berkata, mereka juga sering bersama bagi membincangkan masalah agama dan usaha untuk mengembangkan Islam di negara ini.

Sehinggakan katanya, Tok Selehor mendapat gelaran daripada Tok Kenali sebagai ‘Penyair Kita’. Ia disebabkan minat Tok Selehor yang mendalam terhadap seni dan juga sastera.

“Tok Selehor cenderung membaca buku-buku sastera lama berbentuk syair seperti Hikayat Siti Zubaidah, Dandan Setia dan sebagainya. Beliau juga pandai mengalunkan syair tersebut dengan kurniaan suaranya yang merdu.

“Beliau bukan sekadar pandai mendendangkan syair, malah pandai mengarang syair yang digunakan sebagai salah satu medium dakwah untuk menarik perhatian masyarakat,” katanya.

Beliau berkata, sebelum kewafatan wali Allah SWT itu, berlaku petanda aneh yang mengiringi dan menunjukkan pemergian Tok Selehor.

“Pada tahun 1935, seperti biasa Tok Selehor akan pergi memburu kerana itu adalah antara hobi beliau untuk mengisi waktu lapang. Diceritakan, selepas tiga hari pulang daripada berburu rusa, seekor ikan yu besar yang tidak pernah dilihat penduduk Kampung Selehor kelihatan timbul di tempat mandi Tok Guru Selehor.

“Dua hari kemudian, datang pula sekumpulan burung gagak dengan banyaknya di kawasan rumah Tok Selehor sehingga orang ramai hairan melihat peristiwa itu.

“Sehinggalah beberapa hari selepas itu Tok Selehor mengadu sakit kepala. Penyakitnya itu tidak surut walaupun telah diubati dengan pelbagai kaedah. Lapan hari kemudian, iaitu pada 20 Februari 1935, Tok Selehor menghembuskan nafasnya yang terakhir pada usia 64 tahun,” jelasnya

Dikirim dalam Tokoh Ulama' | 1 Komen »

 
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 11,264 other followers